Klimaat: wat hangt ons nu echt boven het hoofd?

vrijdag 27 november 2015 14:44

Arjan Hensen, klimaatonderzoeker bij ECN, omschrijft zijn baan als “betonvlechter “. Want hij en zijn team bij ECN kijken wat er nu echt in de lucht gebeurt met broeikasgassen boven Nederland. Hensen: “We meten nu 22 jaar lang wat er boven Nederland rondhangt. Op de 200 meter hoge meetmast van het KNMI bij Cabauw. Dit soort metingen zijn een fundament onder wat uiteindelijk in dikke IPCC rapporten staat”. Daar komt het samen met expertise en veel andere informatie van groepen die verstand hebben van wolken, van het weer en oceanen (zoals het KNMI) en van groepen die bijhouden welke economische sectoren wat deden en wat gaan doen (zoals ECN Beleidsstudies, PBL, Emissieregistratie). “Vanuit ECN Milieu houden wij ons bezig met wat er de lucht ingaat, waar het naartoe waait en of het ook weer wordt opgenomen”, aldus Hensen. En met succes, want de Cabauw metingen worden wereldwijd gebruikt om modellen te testen en verbeteren. Die modellen moeten de vertaling maken van wat er in de lucht hangt naar wat dat doet met het klimaat.

Of het nu slecht gaat met het klimaat, daar heeft Hensen wel een mening over, maar uit die niet hier. “Want er zijn al heel veel mensen die met grote stelligheid allerlei beweringen doen over het klimaat, ook op punten die buiten hun eigen expertisegebied liggen“. Schoenmaker, hou je bij je leest is zijn credo. Als je wilt weten hoe je moet meten, dan kun je ons team bellen. “Maar ik doe geen voorspellingen over welke extra kans op regen en extreem weer die hogere concentraties opleveren, want dat is niet waar ik goed in ben. En die beperking zouden meer mensen zichzelf moeten opleggen, dat zou de discussie over klimaat een stuk overzichtelijker maken. Feit is dat we als samenleving veel geld uitgeven aan het terugdringen van broeikasgasemissies. De metingen zijn een onafhankelijke aanvulling op de emissieboekhouding om te laten zien wat de impact is.

Wat zien we met zo’n meetmast?
Hensen: ”We zien voor het illustere trio van belangrijkste broeikasgassen kooldioxide (CO2), methaan (CH4) en lachgas (N2O) dat ze alle drie jaar na jaar blijven stijgen. Daarnaast zien we het duidelijke signaal van seizoenen, met in de zomer een dikkere luchtlaag waarin al die gassen terecht komen en in de winter een dunnere laag. In de winter zijn de hoeveelheden gas die we meten daardoor hoger. Kooldioxide laat dit het “mooist” zien, want daar wordt dat patroon versterkt door opname door planten en plankton in de lente/zomer en afgifte in herfst, winter. Tenslotte zitten er op de metingen bij Cabauw heel veel korte of langere pieken en juist die zijn het meest interessant voor de “betonvlechters” bij ECN. Want daaraan kunnen we zien wat er in onze eigen omgeving gebeurt; het zijn niet bronnen uit China die de korte hoge pieken hier veroorzaken, maar uitstoot van broeikasgassen in ons eigen territorium. 


Dataset van de metingen op 200 meter op de Cabauw meettoren van KNMI bij Lopik. Kooldioxide (CO2) en methaan(CH4) meten we sinds 1993, Lachgas(N2O), koolmonoxide (CO) en Zwavelhexafluoride (SF6) sinds 2005 De metingen zijn en werden over de jaren gefinancierd door Ministerie EZ, VROM, I&M en verschillende E projecten.

Meten = weten
Daarmee bieden de metingen de mogelijkheid het effect van beleid zichtbaar te maken. In het INGOS project wordt dat gedaan door de data door te geven aan de modelleer teams in Europa die onder leiding van JRC in Ispra emissiekaarten voor de EU maken met deze gegevens. ECN werkt zelf hard aan een nieuw soort emissie indicator, die op basis van de metingen van alleen Cabauw al laat zien wat er in Nederland gebeurt. “Dit ziet er veelbelovend uit, maar die is nog net niet af-gevlochten”, aldus Hensen.

Klimaattop
Hensen over de klimaattop in Parijs: “Ik hoop dat de wereldleiders tot gezamenlijke maatregelen komen. Ik weet niet hoeveel de zeespiegel gaat stijgen op basis van mijn eigen expertise. Maar ik zie wel aan de metertjes dat we een belangrijke knop in de stralingsbalans van deze planeet steeds één kant op draaien. De meeste apparaten gaan uiteindelijk stuk als je dat doet; probeer maar met je radio of in de auto. Moeder Natuur gaat niet ten onder aan wat we doen maar als die ons wel een tik op de vingers geeft, ontstaat waarschijnlijk een situatie die meer zal kosten dan nu samen passende maatregelen nemen.

Hoe verder we willen gaan met ons broeikasgasdieet, hoe duurder dat zal zijn. Daarmee wordt het steeds belangrijker onafhankelijk en goed bij te houden of iedereen doet wat hij/zij beloofd, wat het effect daarvan is en of we wel de juiste bronnen aanpakken. Meten van wat er over ons heen waait is daarbij een essentieel stuk fact finding. Diezelfde metingen leren ons overigens hoe Moeder Natuur in Nederland reageert op het de veranderende omstandigheden.”

Bekijk onze animatie over het meten van broeikasgassen:

Categorie: Corporate, Environment