Energietransitie gaat ons landschap ingrijpend veranderen: nieuw denken nodig

Tuesday July 18, 2017 07:30

In de toekomst zal hernieuwbare energie overal een vanzelfsprekend onderdeel van onze leefomgeving zijn. Dat is een enorme uitdaging voor ons land, want een grote hoeveelheid windturbines en zonneparken inpassen in het bestaande landschap zal niet zomaar gaan. We moeten daarom anders gaan denken over het inrichten van ons landschap zodat we straks een mooie én functionele leefomgeving hebben, betogen ECN en Wageningen University & Research (WUR).

In toenemende mate zal de opwekking van energie bovengronds en dichter bij huis plaatsvinden. Dit heeft ingrijpende gevolgen voor zowel onze leefomgeving als ons landschap. De toekomst ligt bij ‘energielandschappen’, en we moeten nu al nadenken over de ruimtelijke vormgeving daarvan, en over de manier waarop we die tot stand willen brengen. Daarom hebben ECN en WUR hun kennis over energietechnologie en landschapsarchitectuur gebundeld in een position paper. Zo willen zij een bijdrage leveren aan de discussie over wat wenselijk en noodzakelijk is om de energietransitie ruimtelijk in goede banen te leiden. 

“Het ontwerpen van energielandschappen vergt een geheel nieuwe manier van denken. Zij kunnen niet worden ‘ingepast’ in het bestaande landschap, daarvoor is de opgave te groot. Alleen al voor de  benodigde zonneparken hebben we ruimte nodig zo groot als de halve provincie Utrecht. Er moeten geheel nieuwe landschappen worden gecreëerd. Landschappen die door mensen worden gewaardeerd en economisch haalbaar zijn,” zeggen de experts van ECN en WUR. 

Het feit dat de transitie naar een duurzame energiehuishouding grote kansen biedt voor het klimaat en de economie (ook van lokale gemeenschappen) blijkt in de praktijk vaak niet voldoende te zijn voor draagvlak: grootschalige windenergieprojecten worden vaak kritisch ontvangen en zonneparken kunnen niet automatisch op steun van omwonenden rekenen. 

Energielandschappen zullen als het ware een nieuwe laag in het bestaande landschap gaan vormen. “Het gaat er om dat die nieuwe laag kwaliteit toevoegt. Daarbij is het van belang dat projectontwikkelaars, technologie-ontwikkelaars, landschapsarchitecten en overheden met elkaar samenwerken en dat planprocessen zodanig worden ingericht dat bewoners en gebruikers daadwerkelijk betrokken worden bij de energietransitie en de gevolgen daarvan voor hun leefomgeving,” zegt het onderzoeksteam. “De technologie ontwikkelt zich razendsnel, er zijn bijvoorbeeld zonnepanelen met kleuren en prints, geschikt als fraai stroomproducerend bouwelement. De ontwerpen moeten aansluiten bij wat bewoners van een streek in dialoog aan wensen hebben geformuleerd. Dit vraagt om plannen, ontwerpen en bouwen in een intensieve samenwerking tussen alle belanghebbenden.”

ECN en WUR zien de duurzame energietransitie als uitdaging én als kans voor het vormgeven van nieuwe landschappen. De kwaliteit van de leefomgeving en het landschap zien zij als één van de voorwaarden voor het welslagen van die vormgeving. “Afhankelijk van het type energielandschap is het mogelijk om hernieuwbare energietechnologieën onopvallend te realiseren, bijvoorbeeld verwerkt in geluidsschermen langs snelwegen of juist als ‘eyecatcher’ bijvoorbeeld in de vorm van een energieopwekkend kunstwerk,” aldus het onderzoeksteam. 

Meer informatie?
Wilt u meer weten over dit project neem dan contact op met Martine Uyterlinde via ons online contact formulier.

Category: Corporate, Solar Energy, Wind Energy, Policy Studies