Energiebesparing

ECN Beleidsstudies onderzoekt onder andere hoeveel energie er in de toekomst bespaard zou kunnen worden (contact Bert Daniëls) en hoeveel er daadwerkelijk is bespaard (contact Piet Boonekamp), al of niet dankzij besparingsbeleid. Naast nationale analyses wordt veel werk gedaan op Europees niveau omdat daar steeds meer besparingsbeleid wordt geformuleerd.

Voor een introductie over besparing in de energievoorziening en het beleid is een presentatie (zowel een NL versie als een EN versie) beschikbaar, of kunt u naar FAQ gaan (Frequently Asked Questions).

Beleidsmaatregelen

ECN ondersteunt het nationale energiebeleid met diverse studies van de effecten van beleidsmaatregelen ter stimulering van besparing.
 
In de evaluatie van het programma Schoon en Zuinig uit 2007 worden de effecten en kosten van beleidsmaatregelen behandeld, die gericht zijn op het bereiken van de doelen voor energie en klimaat. Meer informatie is te vinden in dit rapport.

De studie Instrumenten voor energiebesparing brengt in kaart wat voor beleidsinstrumenten nodig zijn om het Nederlandse tempo van energiebesparing te verhogen van 1 naar 2% per jaar, en inventariseert daarbij de kosten, en beleidsknelpunten die overwonnen moeten worden.

De toegepaste beleidsmaatregelen in Nederland en andere Europese landen worden beschreven in de MURE database. Het betreft verschillende categorieën maatregelen, zoals heffingen, subsidies of informatie, voor de sectoren Huishoudens, Industrie, Diensten en Transport.

Monitoring & evaluatie

Monitoring, het waarnemen van veranderingen in het energieverbruik en besparingsactiviteiten, wordt uitgevoerd door met name CBS en Agentschap NL. ECN verzamelt data over elektrische apparaten voor de HOME database.

De gerealiseerde energiebesparing voor Nederland wordt berekend volgens het Protocol Monitoring Energiebesparing (PME). De meest recente resultaten staan in dit rapport.

Besparingscijfers voor Nederland, welke vergelijkbaar zijn met die voor andere Europese landen, zijn beschikbaar in de Odyssee database van energie indicatoren.

Verbruiksontwikkelingen kunnen uiteengerafeld worden in de effecten van meer activiteiten (groei), veranderingen in de aard van de activiteiten (structuur) en het effect van energiebesparing. Met het MONIT analyse tool wordt de verandering in het verbruik uitgesplitst in 14 factoren.

Evaluatie betreft het interpreteren van besparingstrends en het bepalen van de besparingseffecten van beleid. Dit gebeurt zowel voor het verleden, bijvoorbeeld in het ARK-rapport, als voor toekomstige ontwikkelingen, bijvoorbeeld in de Referentieraming.

Bij Beleidsstudies is een nieuwe aanpak voor monitoring & evaluatie van gerealiseerde besparing ontwikkeld. Daarbij worden de simulatiemodellen benut die gebruikt worden bij het opzetten en doorrekenen van energiescenario’s.  Nadere informatie verkrijgbaar bij Piet Boonekamp.

Projecten

• PME: annual calculation and analysis of realized energy savings in the Netherlands, per sector and at national level, according to the Protocol Monitoring Energy savings.
• Assesment EED-2011: mid-term evaluation of current accomplishments and assessment of policy cases, for the proposed Energy Efficiency directive (EED) of the EC (project  Background study on horizontal issues concerning energy savings in the EU).
• M&E system: set up of a monitoring & evaluation system, using existing simulation models for energy scenarios, to evaluate realised energy savings and policy contributions.
• Standard on savings calculations: European standard to be used in the evaluation of the NEEAPs of European countries. ECN contribution to CEN standard regards integrating top-down and bottom-up methods.
• Odyssee-MURE: update of energy indicators for the Netherlands and improvement of the Odyssee indicators. Update of Dutch policy measures on energy savings and improvement of the MURE database on policy measures (contribution Odyssee/MURE).
• Set up NEEAP: calculation of savings as input for the National Energy Efficiency Action Plan for the EC, both  expected (NEEAP, 2007) and realized savings (NEEAP, 2011).
• Assessment EEAP: analysis of the impact of actions and options for promoting energy efficiency for the EU Energy Efficiency Action Plan 2006.

Publicaties

• Energiebesparing in Nederland 1995-2007, inclusief decompositie energieverbruikstrend, augustus 2009.
• Energy Efficiency Action Plan for the Netherlands - Elaboration on methods and results (first NEEAP), januari 2008.
• Impact Assessment on the Future Action Plan for Energy Efficiency - Final report, juni 2006. 
• Gerealiseerde energiebesparing 1995-2002 (inclusief beschrijving methode Protocol Monitoring Energiebesparing), augustus 2004.
• Referentieraming energie en emissies 2010-2020, april 2010. 
• Verkenning Schoon en Zuinig, april 2009. 
• Monitor Schoon en Zuinig - Stand van zaken 2010 (nationale energie- en klimaatbeleid), april 2010.
• EU-27 Energy efficiency trends and Policy developments - Households & Tertiary sectors. Lessons from the ODYSSEE/MURE project, augustus 2009.
• Price elasticities, policy measures and actual developments in household energy consumption - A bottom up analysis for the Netherlands, Energy Economics (Elsevier), maart 2007, Volume 29, Issue 2, p.133-1.
• Energy efficiency and savings calculation - Top-down and bottom-up methods  (CEN standard prEN16212), oktober 2011, CEN.
• Harmonised calculation of energy savings for the ESD: development and assessment of a combined bottom-up and top-down approach (Work package 6.1 of EMEEES project). Boonekamp, P.G.M. (ECN) and S. Thomas (WI); EIE-06-128 EMEEES, april 2009
• Instrumenten voor energiebesparing. Achtergronddocument instrumentatie energiebesparingsmaatregelen uit het Optiedocument energie en emissies 2010/2020, augustus 2007. 
• Energy and emission monitoring for policy use. Trend analysis with reconstructed energy balances.  Boonekamp, P.G.M.; Energy Policy, 2004, Ed.32, p.969-988.

PME: Protocol Monitoring Energiebesparing

Bij het bepalen van de besparing conform het protocol wordt onderscheid gemaakt naar:

• Finaal verbruik van de eindverbruik sectoren.
• Conversie in de eindverbruik sectoren, waaronder wkk-productie.
• Energie-aanbod, m.n. de elektriciteitsvoorziening.

Besparing bij het eindverbruik wordt gedefinieerd als het verschil tussen gerealiseerd verbruik en referentieverbruik (zie Figuur hieronder). Dit is het (theoretisch) verbruik in geval er geen besparing zou plaatsvinden. Het referentieverbruik wordt geschat aan de hand van de groei van de activiteiten, bijvoorbeeld de productie van cement of het aantal afgelegde km met auto’s.

Besparing via warmte-krachtproductie (wkk) wordt bepaald door de wkk-input te vergelijken met het uitgespaarde verbruik bij gescheiden opwekking met een ketel voor warmte en centrales voor de elektriciteit.

In de elektriciteitsvoorziening worden de omzetverliezen bepaald per type centrale (kolen, vuilverbranding, kern en gas), zowel bij het actuele rendement als bij het rendement in het basisjaar. Het verschil, gesommeerd over alle typen centrales, vormt de besparing. Deze wordt niet beïnvloed door verschuivingen in de brandstofmix.

Meer informatie kunt u vinden in een eerder rapport.

MONIT analyse tool

MONIT bevat historische energiebalansen en energiebalansen voor toekomstige jaren op basis van scenarioberekeningen. Er kunnen energiebalansen geconstrueerd worden die het effect weergeven van een bepaalde factor, bij voorbeeld economische groei, wel of geen toename van warmte/kracht productie of wel/geen verandering inde brandstofmix. Met de geconstrueerde balansen kan een decompositie worden gemaakt van verbruiksveranderingen in een 14-tal factoren (zie Figuur voor de verandering van het totale energieverbruik in de periode 1995-2007).

De verandering wordt uiteengerafeld in:

• Een nationaal volume-effect in de vorm van de BNP-groei.
• Diverse structuureffecten, waaronder ook substitutie tussen energiedragers en export en import van energiedragers.
• Diverse besparingseffecten: bij finaal verbruik en WKK en bij eindverbruikers en in de energiesector.

De decompositie kan plaatsvinden voor elke sector en elke energiedrager. Zie verder de beschrijving in het Energy Policy.