Duurzame mobiliteit in zeven stappen

Beleid te veel gericht op technologische aspecten ten koste van economische factoren en menselijk gedrag

De plannen voor duurzame mobiliteit zijn veelal gebaseerd op geloof in de technologische maakbaarheid van een duurzame samenleving. Bij vervoer staat de keuze voor waterstof, elektriciteit of biobrandstoffen telkens hoog op de agenda’s van beleidsmakers. Dat bevalt ECN-er Jos Bruggink niet. “Een andere grondgedachte is, om te streven naar de maatschappelijke maakbaarheid van duurzaamheid en dat heeft veel meer te maken met economische factoren en menselijk gedrag.” In zijn rapport Het transitiebeleid voor duurzame mobiliteit heeft hij deze visie uitgewerkt.

Bij mobiliteitstransities ligt de nadruk onevenredig hoog bij de technologische aspecten. Dan gaat de discussie over de haalbaarheid van waterstof en de brandstofceltechnologie versus het hybride of puur elektrisch rijden met accu’s. Terwijl de keuze van burgers en het sturen daarvan met beleidsinstrumenten een minstens zo belangrijk element is van een duurzaam technologische vooruitgang, vindt Jos Bruggink van ECN Beleidsstudies. “Economische randvoorwaarden en nationale belangen krijgen weinig aandacht in het transitiebeleid voor duurzame mobiliteit.”
Als je de discussies volgt lijkt de problematiek over vervoer in de toekomst zich toe te spitsen op brandstofsamenstelling en voertuigkeuze, die beide onafscheidelijk met elkaar verbonden zijn. Bruggink onderkent het belang hiervan, maar wil een minstens evenredig grote aandacht voor de economische factoren en menselijke gedrag. “Ook op het gebied van het mobiliteitsvolume zijn innovaties mogelijk. Geef iedere Nederlander het recht op een bepaald aantal vervoerskilometers per jaar en hef een progressieve kilometerheffing op meer kilometers.” Deze maatregel noemt Bruggink ‘een vorm van jezelf indekken tegen een onduurzame samenleving’. “Deze maatschappelijke uitdaging is minstens zo belangrijk als de technologische uitdaging.”

Transitiescenario’s voor duurzame mobiliteit
Bruggink onderbouwt zijn visie met een viertal transitiescenario’s voor duurzame mobiliteit waarbij uitgegaan wordt van contrasterende ontwikkelingen in mondiale energiemarkten en internationaal klimaatbeleid met grote gevolgen voor het Europese transportregime, het nationale mobiliteitsbeleid en de individuele mobiliteitsbeleving. Om te voorkomen dat de discussie over transitiebeleid verzandt in een academisch scenariodebat stelde Bruggink op basis van deze transitiescenario’s een eigen beleidsroute samen: zeven stappen naar duurzame mobiliteit.
1) Neem olieschaarste serieus: de enorme betekenis van olieprijsontwikkelingen wordt in het transitiebeleid voor mobiliteit ten onrechte verwaarloosd
2) Stel het niveau van de mobiliteitslasten ter discussie: mobiliteitsbeleid lijkt meer gebaseerd te zijn op de wens om mobiliteitslasten te stabiliseren dan om duurzame mobiliteit te bevorderen
3) Versimpel duurzaam mobiliteitsbeleid niet tot klimaatbeleid: duurzaam mobiliteit is een complex vraagstuk van talloze, conflicterende doelstellingen waaronder klimaat
4) Koppel specifieke beleidsinstrumenten aan specifieke beleidsdoelstellingen: de transparantie van fiscale maatregelen moet voor burgers en ondernemers veel groter worden
5) Voer een CO2-belasting in voor motorbrandstoffen: dit levert minder implementatieproblemen op dan verhandelbare emissierechten en kan bovendien fluctuaties in de olieprijs strategisch opvangen
6) Stimuleer het innovatieve gedrag van consumenten en burgers: de innovatieve kracht van Nederland wordt te weinig verkend vanuit het perspectief van consumenten en burgers
7) Vergroot het concurrerende vermogen van innovatieve brandstofaanbieders: Nederland moet gaan functioneren als duurzame energiepoort voor Europa.

Met deze zeven stellingen wil Bruggink de discussie verbreden over de te volgen route naar duurzame mobiliteit in de toekomst, een discussie waarin volgens hem het Nederlandse beleid zijn plaats moet kennen. Bruggink: “We moeten letten op wat we zelf kunnen doen. Nederlands transitiebeleid moet zich vooral richten op de weerbaarheid en wendbaarheid van de Nederlandse transportsector in het licht van de Europese koers naar duurzaamheid.” 

Contact
Jos Bruggink
ECN Beleidsstudies
Tel.: 022 456 4321
E-mail: Jos Bruggink 

Info
Het complete rapport Het transitiebeleid voor duurzame mobiliteit van Jos Bruggink is HIER in te zien of te downloaden.

Dit ECN-Nieuwsbrief-artikel mag zonder toestemming worden gebruikt voor publicatie, mits verwezen wordt naar de bron: www.ecn.nl/nl/nieuws/newsletter-nl/