Naar aanleiding van het klimaatpakket dat de EU op 23 januari presenteerde, heeft ECN vragen van de Vaste Kamercommissie van het ministerie van VROM beantwoord. De kamercommissie had met name vragen over enerzijds de doelstelling van de reductie van broeikasgasuitstoot, anderzijds de plannen waarmee het grotere aandeel hernieuwbare energie gerealiseerd moet worden.
In samenwerking met medewerkers van MNP beantwoordde Ton van Dril, ECN programmamanager Nationale Energie- en Emissiestrategie, vragen over de emissiereductie, de haalbaarheid van een veilingsysteem hiervoor en de wenselijkheid van de inzet van kernenergie. Van Dril: ?ECN wordt wel vaker gevraagd voor het beantwoorden van klimaat- en energievraagstukken. Het speelveld van klimaat- en energiebeleid is nu voor een groot deel vastgelegd in de besluiten van de EU. De belangrijkste onderdelen hiervan zijn de nieuwe doelstellingen op het gebied van emissiereductie en de plannen voor een groter aandeel hernieuwbare energie.?
De vraag van de Kamercommissie over de haalbaarheid van 20 procent uitstootvermindering werd door Van Dril met een positieve reactie beantwoord. ?Hoewel de inzet van CO2-afvang en -opslag (CCS) weliswaar in 2020 slechts een beperkte bijdrage kan leveren, zijn de doelen toch technisch haalbaar. Of de doelen daadwerkelijk worden gerealiseerd hangt echter voor een belangrijk deel af van het beleid dat de lidstaten zelf moeten doorvoeren: dit geldt voor de reductiedoelstelling maar ook voor hernieuwbare energie en energiebesparing. Het pakket van de Europese Commissie (EC)schrijft niet voor welk beleid lidstaten hiervoor moeten inzetten.?
Volgens Van Dril kunnen de doelstellingen van de EC verder worden opgetrokken dan nu vast ligt. ?Wanneer er voldoende mondiale overeenstemming te vinden is voor een post-Kyoto-akkoord, kan de EU het doel bijstellen en inzetten op een reductie van broeikasgassen met 30 procent in plaats van de huidige 20 procent. De besluiten van 23 januari zijn een signaal voor de Verenigde Staten en China. De EU gaat niet wachten op een gezamenlijke actie maar begint zelf. Wanneer Amerika en China mee willen, dan graag.?
Wat betekent het voor Nederland?
De uitstoot van broeikasgassen in Nederland is al eens eerder door ECN verkend in de beoordeling van het werkprogramma 'Schoon en Zuinig' van het ministerie van VROM . Belangrijke randvoorwaarden om de Nederlandse doelen van 'Schoon en Zuinig' te realiseren, zijn een voldoende hoge en zekere Europese emissiehandelsprijs en strenge Europese normen voor voertuigen en apparaten. Het pakket van de Europese Commissie heeft vooral betrekking op de eerste voorwaarde.
?De Europese Commissie biedt een consistent en onderbouwd beeld voor een emissiehandelsprijs van ? 30 tot ?40 per ton CO2 gedurende 2013-2020. Daarmee wordt dus niet de maximale prijsprikkel gegeven die in het werkprogramma 'Schoon en Zuinig' mogelijk wordt geacht.? zo vervolgt Van Dril. ?De EC beperkt met haar pakket echter ook de mogelijkheden van lidstaten om invloed uit te oefenen op de Europese emissie van de z.g. ETS-bronnen. Ongeveer de helft van de Europese CO2-emissie valt onder het Emission Trading Scheme (ETS) en daarvoor wordt een plafond vastgesteld. Extra beleid in Nederland gericht op reductie bij ETS-bronnen, leidt dus vooral tot meer emissieruimte elders in Europa.?
Een ander belangrijk onderdeel van het Europese pakket is de doelstelling voor niet-ETS-bronnen. Deze doelstelling valt binnen de bandbreedte die in de beoordeling van het werkprogramma Schoon en Zuinig is aangegeven. Bij tegenvallende resultaten is in beperkte mate compensatie mogelijk door aankoop van reducties buiten Europa.
De doelstelling voor hernieuwbare energie die door de EU wordt opgelegd aan Nederland is pittig, die bedraagt een 14 procent aandeel op het eindverbruik in 2020. De Nederlandse regering had in het regeerakkoord een nog steviger doel van 20 procent in 2020 vastgesteld op het totale verbruik. Van Dril verwacht dat het al moeilijk wordt om het Europese doel te bereiken.
Wat zijn de financi?le gevolgen?
Van Dril: ?Het door de EU vastgestelde ETS-systeem is nu volledig uit handen van de Nederlandse overheid. Dit heeft een voordeel en een nadeel. Het voordeel is dat investeerders meer zekerheid hebben wanneer zij in nieuwe technologie?n willen investeren. Het nadeel echter is dat het systeem inflexibel is, het beleid kan niet snel aangepast worden, en een aanscherping van de doelen is slechts mogelijk bij een succesvol wereldwijd klimaatakkoord.?
Volgens Van Dril gaan Nederlandse consumenten meer betalen voor hun elektriciteitsrekening. Ten opzichte van de elektriciteitsprijzen in 2004, dus v??r invoering van het ETS, betekent dit een stijging van de prijzen voor huishoudens met 10 tot 15 procent en voor de industrie met plusminus 25 tot 30 procent. Bedacht moet worden dat de werkelijke stroomprijzen ook sterk be?nvloed zijn door hogere gasprijzen. Voor huishoudens betekent stijging van de stroomprijzen daling van hun koopkracht, tenzij zij daarvoor gecompenseerd worden in hun inkomen. Voor bedrijven impliceert het een daling van hun winstgevendheid, tenzij zij de gestegen stroomkosten op hun beurt weer kunnen doorbereken in hun afzetprijzen. In sommige sectoren die gekenmerkt worden door concurrentie van buiten de EU, zoals de aluminiumindustrie, zijn de mogelijkheden om gestegen kosten door te berekenen echter vaak beperkt.
Naast de hogere stroomprijzen zijn er nog heel wat andere gevolgen voor burgers en bedrijven te verwachten. Op alle gebieden van energiegebruik en emissies is aangescherpt beleid te verwachten. De bestaande woningen moeten fors aangepakt worden, er komen scherpere normen voor auto?s en apparaten en we krijgen te maken met nieuwe heffingen en subsidieregelingen.
Contact:
Ton van Dril
ECN Beleidsstudies
Tel. 0224 - 564424
vandril@remove-this-part-ecn.nl
