VROM-werkprogramma beoordeeld: “Zuinig, maar minder schoon dan verwacht”

Uit berekeningen van ECN blijkt dat het werkprogramma ?Schoon en Zuinig? meer effect heeft op de uitstoot van broeikasgassen dan op de uitstoot van luchtverontreinigers als stikstofoxides en fijn stof. Daarmee is het programma minder schoon dan verwacht.

Dit is de voornaamste conclusie van het ECN-rapport Trendanalyse Luchtverontreiniging, dat in opdracht van VROM zelf is opgesteld. Aanleiding voor de opdracht is dat de Europese Commissie bij het vaststellen van de EU-klimaatdoelen afgelopen januari, ook zogenaamde NEC-richtlijnen heeft vastgesteld. Dit zijn Europese richtlijnen voor het emissieplafond voor diverse luchtverontreinigende stoffen (National Emission Ceilings). Binnen Europa loopt echter een discussie over de mate waarin de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen leidt tot een reductie in de uitstoot van de zogenaamde NEC-stoffen: stikstofoxides, zwaveldioxide, vluchtige organische stoffen, ammoniak en fijn stof.

ECN heeft daarom specifiek gekeken naar het effect van Schoon & Zuinig op de uitstoot van NEC-stoffen. Vanwege de verwachte grote invloed van de elektriciteitsopwekking op de uitstoot van broeikasgassen en NEC-stoffen, hebben de onderzoekers ook de ontwikkelingen op de elektriciteitsmarkt nader bekeken en geactualiseerd. Dit heeft geleid tot nieuwe schattingen voor de nieuwbouw en buitengebruikstelling van elektriciteitscentrales.

Bert Dani?ls, unit Beleidsstudies en projectleider van het onderzoek: ?We hebben om te beginnen geprobeerd de effecten van het werkprogramma ?Schoon en Zuinig? op de uitstoot van broeikasgassen in te schatten. Daarin zijn we uitgegaan van twee Europese scenario's; een met een minder sterk EU-beleid en lagere CO2-prijzen, en een met een sterker EU-beleid en hogere CO2-prijzen. Voor beide scenario?s zijn bandbreedtes voor beleidseffecten geschat en preciezer ingevuld. Hierbij is een aantal ontwikkelingen nader tegen het licht gehouden, vooral met betrekking tot de elektriciteitsopwekking. Daarna hebben we de ingeschatte effecten ?vertaald? naar de uitstoot van NEC-stoffen.?

Samenhang
De uitstoot van broeikasgassen en de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen hangen beide voor een belangrijk deel samen met energiegebruik. Het zou dus voor de hand liggen dat de vermindering van NEC-emissies ongeveer gelijke tred houdt met die van de broeikasgassen. Toch blijven de effecten van klimaatbeleid op NEC-stoffen fors achter bij de effecten op broeikasgassen.

Minimale en maximale emissiereductie (in procenten) broeikasgassen
en NEC-stoffen zoals bepaald in het rapport Trendanalyse Luchtverontreiniging.

Dat komt omdat op, enkele uitzonderingen na, alleen maatregelen die leiden tot minder verbrandingsprocessen ook bijdragen aan de vermindering van de NEC-emissies. Het gebruik van biomassa in elektriciteitscentrales in plaats van fossiele brandstoffen, vermindert bijvoorbeeld wel de CO2-emissies maar niet altijd de NEC-emissies. Dani?ls: ?Een vermindering van de vraag naar elektriciteit uit verbrandingscentrales ?n meer opwekking van elektriciteit met wind en zonne-energie, lijkt daarom het beste. De inzet van biomassa in plaats van fossiele brandstoffen pakt ongeveer neutraal uit op de NEC-emissies. Een uitzondering hierop is de inzet van biomassa in plaats van kolen: hierbij daalt de uitstoot van SO2 (zwaveldioxide).?

Volgens Dani?ls kunnen kort samengevat uit het ECN-onderzoek de volgende conclusies getrokken worden:

• Het werkprogramma ?Schoon en Zuinig? heeft een groter effect op de uitstoot van broeikasgassen dan op de uitstoot van NEC-stoffen. Een effect op de uitstoot van SO2 (zwaveldioxide), en in mindere mate NOx (stikstofoxides), is wel aanwezig.
• Daar waar NEC-stoffen voortkomen uit elektriciteitsopwekking, hebben broeikasgasemissiereducties invloed op de uitstoot ervan.
• In een aantal gevallen is echter het gunstige effect op de NEC-emissies zeer klein en bestaat er zelfs een kans op een toename van de NEC-emissies.
• Gunstiger voor de reductie van NEC-emissies zijn vermindering van de vraag naar elektriciteit, warmte en transportbrandstoffen, en meer opwekking van elektriciteit met wind en zonne-energie.
• In een aantal gevallen kan het werkprogramma ?Schoon en Zuinig? leiden tot een verschuiving van grootschalige opwekking naar kleinschalige opwekking van elektriciteit, onder meer bij hernieuwbare elektriciteit en WKK. Omdat momenteel voor kleinschalige opwekking minder strenge emissie-eisen gelden dan voor grootschalige opwekking, kan dit tot en toename van de NEC-emissies leiden.

Dani?ls: ?Het werkprogramma ?Schoon en Zuinig? is dus best wel zuinig, en zeker ook schoon. Maar minder schoon dan verwacht werd.?

Informatie:
Het rapport Trendanalyse Luchtverontreiniging kun u downloaden via de website van ECN.

Contact:
Bert Dani?ls
ECN Beleidsstudies
Tel.: 0224 - 564426
daniels@remove-this-part-ecn.nl