Passief Bouwen: voortschrijdend inzicht in energiezuinig bouwen
Passief bouwen heeft de toekomst. Passief bouwen betekent maximaal comfort met minimaal energiegebruik. Passief bouwen is een bouwmethodiek die het energiegebruik, nog sterker dan nu gedaan wordt, kan terugdringen. Voor ruimteverwarming gebruikt een passiefhuis maximaal 15 kWh primaire energie per vierkante meter vloeroppervlak per jaar. Dit komt overeen met een energieprestatiecoëfficiënt (EPC) van ongeveer 0,3-0,4, ten opzichte van de huidige Nederlandse EPC van 0,8. De facto, een besparing van minimaal 50 procent.
In het kader van het EU-project Promotion of European Passive Houses (PEP), www.europeanpassivehouses.org, werkt het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) aan de promotie van passief bouwen in Europa. Een belangrijk deel van de onderzoeksactiviteiten is gericht op niet-technische aspecten van de introductie van passiefhuizen zoals het geven van voorlichting aan woningcorporaties, het vergroten van naamsbekendheid en het voorstellen van mogelijke beleidsmaatregelen om passief bouwen op grote schaal te introduceren. Binnen het EU project E-retrofit KIT wordt ook de toepassing van het passief huis technologieën in renovatieprojecten onderzocht. ECN coördineert hierin het werkpakket om een ondersteunende tool te ontwikkelen.
Passief bouwen is niet nieuw. In de ons omringende landen zijn al verschillende projecten uitgevoerd. In Duitsland en Oostenrijk is met de bouw van meer dan tienduizend 'Passivhäuser' in de laatste tien jaar bewezen dat forse energiebesparing mogelijk is en dat dit uitstekend samengaat met comfortverhoging. Het aantal passiefhuizen in Duitsland en Oostenrijk, maar ook in België, Noord-Italië en Scandinavië, neemt elk jaar toe met tientallen procenten.
Passief bouwen in nieuwbouwprojecten is heel goed mogelijk.
Uit een ECN-rapport Het onbenut rendabel potentieel voor energiebesparing, gepubliceerd in juli 2005, komt naar voren, dat door het inzetten van nu nog onbenutte besparingsmogelijkheden bij huishoudens en in utiliteitsgebouwen, de mogelijke besparing in 2020 het energieverbruik vertegenwoordigt van 1 miljoen huishoudens. Wanneer men echter een nieuwbouwwoning vergelijkt met een passiefhuis kan men stellen, dat een nog verdergaande energiebesparing haalbaar is. Dit betekent, dat wanneer vanaf 2010 alle nieuwbouwwoningen volgens het passief bouwen gebouwd zouden worden, een besparing van 12 tot 19 PJ mogelijk is. Dit komt overeen met een jaarlijkse reductie in CO2-uitstoot van 0,7 tot 1,1 Mton.
Passief bouwen is een specifieke constructiewijze voor woningen waarbij een comfortabel binnenklimaat in winter en zomer centraal staat. Het gebouw is geconstrueerd zonder traditioneel cv-systeem en zonder actieve koeling. Dit houdt in dat het gebouw een zeer goede isolatie en een zeer goede luchtdichtheid heeft. Overdracht van warmte door ongeïsoleerde constructiedelen -de zogenaamde koudebruggen- moet zoveel mogelijk vermeden worden.
De optimale benutting van zonne- en restwarmte wordt verkregen door een combinatie van maatregelen en ontwerpaspecten. Met een zuid-oriëntatie -plus of min 30°- kan aan de zonzijde van het gebouw warmte binnen komen. Hiervoor moet voldoende glas in de zuidgevel opgenomen worden om de zoninstraling optimaal te kunnen benutten, terwijl de isolatie aan de noordzijde optimaal moet zijn. Een veelgehoorde klacht over oververhitting van de woning door een zuid-oriëntatie, kan met eenvoudige buitenzonwering voorkomen worden. Hiervoor is geen koelsysteem zoals airconditioning nodig. Ook een efficiënt lagetemperatuurverwarmingssyteem en mechanische ventilatie met warmteterugwinning -een 'must' voor passiefhuizen- zorgen voor energiebesparing. De juiste hoeveelheid isolatie en 'open gevel' is eenvoudig te bepalen met het, door het Passivhausinstitut uit Darmstadt, uitgebrachte 'Passivhausprojektierungspaket', waarvan ook een Nederlands-Vlaamse versie beschikbaar is. Naast zon en isolatie, zijn hiermee ook de vereiste kierdichtheid en efficiëntie van het ventilatiesysteem te bepalen.
Door de bovengenoemde maatregelen zijn geen aparte radiatoren meer nodig en volstaat lichte naverwarming van de ventilatielucht. Naast de vermeden cv-installatiekosten scheelt dit een factor vier in het energiegebruik voor verwarming ten opzichte van de huidige norm, en ten opzichte van bestaande bouw is het energiegebruik voor verwarming zelfs tien keer lager. Nieuwbouw is voor passiefhuizen de meest voor de hand liggende optie. Maar het concept toepassen bij renovatie, wat in feite het grootste besparingspotentieel vertegenwoordigt, is goed mogelijk.
Op dit moment is duidelijk dat seriematig gebouwde passiefhuizen in Nederland nog steeds duurder zijn dan een traditioneel gebouwd rijtjeshuis. Een hogere kostprijs -tot 7 procent - is voor een eengezinswoning in de eerste jaren reëel. Dit betekent voor potentiële kopers een hogere hypotheek, maar kunnen ze op energiekosten besparen. En er kan gedacht worden aan "groenfinanciering", waardoor de hypotheeklasten lager uit kunnen vallen. Bovendien gaan steeds meer banken ertoe over niet alleen naar de hypotheeklasten te kijken, maar de totale woonlasten in beschouwing te nemen. Dat houdt in, dat met lagere energielasten hogere hypotheeklasten en dus een hogere hypotheek mogelijk zijn.
Uit de reacties van testwoningbewoners in Deventer bleek dat zij zeer tevreden waren over het wooncomfort. En zeker de zeer lage gasrekening, een verbruik van circa 120 kuub per jaar, werd gezien als een groot pluspunt. Wanneer meer projectontwikkelaars en bouwbedrijven zich willen inzetten voor passief bouwen, kunnen toeleveranciers van bijvoorbeeld kozijnen, ramen en deuren en van verwarmings- en ventilatiesystemen nog goedkoper produceren, waardoor de prijs zakt.
Op de Internationale Dagen van het Passiefhuis op 10, 11 en 12 november a.s, stellen passiefhuisbewoners in Nederland en in het buitenland hun woningen open voor belangstellenden. U kunt de adressen en openingstijden vinden op de site www.passiefhuis.nl.
Contact:
Henk Kaan
ECN Energie in de Gebouwde Omgeving & Netten
Tel. 0224 - 56 4689
kaan@remove-this-part-ecn.nl
