Het nieuwe kabinet zal een besluit moeten nemen over het al of niet bouwen van een nieuwe kerncentrale bij Borssele. Ter voorbereiding daarop werden vier scenario’s uitgewerkt, onder andere door ECN. Meer kernenergie in Nederland blijkt gunstig uit te pakken voor economie en milieu. “Maar daarmee is het laatste woord in de discussie hierover nog lang niet gesproken,” zegt Ad Seebregts van Beleidsstudies.

“Energie is in Nederland verpolitiekt”, zegt onderzoeker Ad Seebregts. “En kernenergie al helemaal. In Nederland zijn rechtse partijen voor kernenergie en linkse partijen tegen, in andere landen zijn voor- en tegenstanders vaak minder langs politieke lijnen verdeeld.” Gevolg van deze politieke, vaak emotioneel geladen stellingname is dat lobbygroepen aan beide kanten van het spectrum nogal eens selectief met de feiten omgaan en dat politici geneigd zijn alle argumenten klakkeloos te accepteren als die in hun straatje te pas komen, volgens Seebregts.
Met het symposium Kernenergie in Nederland, vier scenario’s in Nieuwspoort vorige week trachtte het ingenieursgenootschap KIVI-NIRIA feiten en fictie van elkaar te scheiden en tot een rationele gedachtenuitwisselling te komen. Aanleiding voor het symposium was de brief die de ministers Van der Hoeven van Economische Zaken en Huizinga van VROM in april naar de Kamer stuurden en waarin vier kernenergiescenario’s worden uitgewerkt. In de brief worden geen keuzes gemaakt, maar een feitenbasis geleverd op grond waarvan het nieuwe kabinet dit wel kan doen.

Gunstige effecten
Ad Seebregts was een van de sprekers op het symposium in Nieuwspoort en tevens auteur van het rapport Kernenergie & Brandstofmix, waarmee ECN bijdroeg aan de scenario-uitwerking van VROM en EZ. De vier besproken kernenegiescenario’s zijn:

• 1a: geen nieuwe kerncentrales in Nederland
• 1b: geen nieuwe kerncentrales tenzij ‘inherent veilig’
• 2: alleen de kerncentrale in Borssele vervangen in 2033
• 3: nieuwe kerncentrales bouwen na 2020

ECN Beleidsstudies zocht uit hoe Betaalbaar, Betrouwbaar en Schoon de Nederlandse brandstofmix wordt bij doorvoering van elk scenario binnen de context van de Noordwest-Europese elektriciteitsmarkt. Dat pakt op alle drie de punten gunstig uit voor scenario’s met meer kernenergie, licht Ad Seebregts toe. De marktprijs voor elektriciteit zal iets dalen en op zogeheten ‘externe kosten’ voor milieuvervuiling, gezondheidsschade en ongevallen scoort kernenergie samen met windenergie beter dan welke andere energiebron ook. Betrouwbaar is kernenergie ook. Er is nog zeker voor vijftig jaar genoeg uranium voorhanden en in tegenstelling tot zonnecellen of windmolens levert een kerncentrale 24 uur per dag, alle dagen van de week energie.
Qua milieubelasting door CO₂-uitstoot zal meer kernenergie in de brandstofmix op de korte termijn geen effect hebben, constateerde Seebregts. Er is nu eenmaal een Europees plafond afgesproken voor de maximale CO₂-uitstoot. Dat quotum zullen bedrijven hoe dan ook volmaken. Als er door kolencentrales te vervangen door kerncentrales minder CO₂ in de lucht komt, ontstaat er meer ruimte voor andere vervuilende activiteiten. Maar op de lange termijn zou gebruik van kerncentrales betekenen dat het plafond sneller naar beneden kan en dat de kosten van CO₂-reductie lager uitvallen. En op de korte termijn zijn al wel effecten te verwachten voor de uitstoot aan zwavel en stikstofoxide.

Veiligheid en afval
Per saldo komt de analyse van ECN erop neer dat meer kernenergie onze brandstofmix goedkoper, betrouwbaarder en schoner zou maken. Een goed verhaal voor kernenergie dus. Maar daarmee is er nog geen clear case, benadrukt Ad Seebregts. Want dat kernenergie een aantal goede eigenschappen heeft is niet zozeer omstreden, de hete hangijzers zijn veiligheid en nucleair afval. Hoe gering moet het risico op een ongeval zijn voordat we het aanvaardbaar vinden? En mogen we generaties na ons opzadelen met nucleair afval terwijl er nog geen oplossing is gevonden voor het onschadelijk maken hiervan? Om die vragen te kunnen beantwoorden lieten EZ en VROM door andere partijen onderzoek doen: het Sociaal Cultureel Planbureau beschreef de publieksperceptie vanuit verschillende invalshoeken, bureau Smart Agent onderzocht welke publiekspercepties er feitelijk zijn en bureau Andersson Elffers Felix organiseerde een reeks debatten. Daarnaast deed de Nucleair Research and consultancy Group (NRG) voorstellen voor mogelijke randvoorwaarden die aan het bouwen van nieuwe kerncentrales gesteld zouden kunnen worden.
Maar al het onderzoek in de wereld kan niet verhinderen dat de afweging tussen de voordelen en de risico’s van kernenergie door verschillende belangengroepen en politieke partijen anders wordt gemaakt. VVD, CDA, PVV en SGP (een kamermeerderheid van 78 zetels) zien genoeg redenen om vóór het bouwen van nieuwe kerncentrales te pleiten. GroenLinks is tegen, D66 vindt kernenergie nu nog niet nodig en de PvdA was tegen, maar het lijkt niet uitgesloten dat de partij onder bepaalde randvoorwaarden haar bezwaren in de toekomst overboord zet.

Vijfde scenario
Nu economische belangen steeds zwaarder wegen in de politiek achtte Ad Seebregts het opportuun om ook nog een vijfde scenario door te rekenen, dat hij in Nieuwspoort presenteerde: een nieuwe DELTA-centrale bij Borssele bouwen die in 2018 klaar is. Dit scenario zou zowel op de economie als op het milieu een gunstig effect hebben, meer nog dan de vier eerder uitgewerkte scenario’s. Er komt immers eerder relatief goedkope elektriciteit beschikbaar en sterk vervuilende kolencentrales worden eerder vervangen. Dit vijfde scenario komt niet uit de lucht vallen: energiebedrijf DELTA heeft een vergunning aangevraagd voor de bouw van een kerncentrale bij Borssele die in 2018 klaar zou moeten zijn. Het vorige kabinet schoof een besluit over deze vergunningaanvraag voor zich uit, het nieuwe kabinet moet hoe dan ook een beslissing nemen. “Maar zelfs als de vergunning er komt, wil dat nog niet zeggen dat de centrale er in 2018 staat”, aldus Seebregts. “DELTA zal niet beginnen met zo’n mega-investering als het de kans groot acht dat een volgend – anders gekleurd – kabinet de bouw alsnog verbiedt. Of kernenergie voet aan de grond krijgt in Nederland zal dus echt afhangen van hoe het politieke en maatschappelijke draagvlak zich verder ontwikkelt.”

Contact
Ad Seebregts
ECN Beleidsstudies
Tel.: 022 456 4090
E-mail: Ad Seebregts  

Tekst: Mariette Huisjes

Info
Lees of download het ECN-rapport Kernenergie & Brandstofmix  
Lees of download de pdf van de brief over vier kernenergiescenario’s aan de Tweede Kamer 
Bekijk de KIVI/Niria-presentatie van Ad Seebregts in Perscentrum Nieuwspoort

Dit ECN-Nieuwsbrief-artikel mag zonder toestemming worden gebruikt voor publicatie, mits verwezen wordt naar de bron: www.ecn.nl/nl/nieuws/newsletter-nl/