ECN studeert op een formule die een effectieve aanpak van het klimaatprobleem met traditioneel ontwikkelingswerk combineert. Economische ontwikkeling, armoedebestrijding en klimaathulp worden vooralsnog gezien als aparte onderwerpen, vindt Xander van Tilburg van Beleidsstudies.
Een gebrek aan vertrouwen tussen de rijke en arme landen. Daarover zijn volgens Xander van Tilburg, onderzoeker bij ECN-Beleidsstudies, de klimaatonderhandelaars in Kopenhagen in december definitief gestruikeld. “Het perspectief van de industrielanden was er een van marktkansen en gezamenlijke aanpak, ontwikkelingslanden zeiden iets te gretig: als je wilt dat wij onze uitstoot beperken, kom dan maar door met het geld. Wij zijn niet verantwoordelijk voor de huidige broeikas en onze prioriteit is economische ontwikkeling.” De COP15-bijeenkomst werd afgesloten met de overeenstemming dat er tot 2020 zo’n 100 miljard dollar nodig is voor klimaatmaatregelen. Hoe deze geldpot uiteindelijk opgebracht en besteed gaat worden bleef echter in het midden.
Alleen de broeikasgasemissies in industrielanden aanpakken is volstrekt onvoldoende
Afstemming van de agenda’s
Als de industrielanden er in slagen de klimaatmiljarden bijeen te brengen, is het zaak een duidelijk bestedingsplan in de aanslag te hebben. Een dergelijk bedrag ‘zet je niet gemakkelijk even weg’, aldus Van Tilburg. Volgens hem is het dilemma al langer duidelijk, maar is het belang ervan tijdens de VN-top nog eens extra benadrukt: het terugdringen van CO2-uitstoot (mitigatie) in ontwikkelingslanden is absoluut noodzakelijk om binnen de twee graden opwarming te blijven. Alleen de broeikasgasemissies in industrielanden aanpakken is volstrekt onvoldoende.
De vraag nu is: hoe integreer je klimaatbeleid in ontwikkelingslanden met beleid op het gebied van armoedebestrijding en economische ontwikkeling. Een ‘one size fits all’ vorm van klimaathulp gaat niet werken. Economische ontwikkeling, armoedebestrijding en klimaathulp worden vooralsnog gezien als aparte onderwerpen. Van Tilburg: “Deze agenda’s zouden op zijn minst op elkaar moeten worden afgestemd en wellicht zelfs geïntegreerd.”
De Akosombo-dam is Ghana's belangrijkste elektriciteitscentrale
maar draait door droogte (klimaatverandering?) al enige jaren op een
laag pitje (Foto: ckoukkos).
Low Carbon Development Strategies (LCDS)
Om dat voor elkaar te krijgen ontwikkelden deskundigen zogeheten Low Carbon Development Strategies (LCDS). Die kunnen volgens de ECN-beleidsonderzoeker de basis leggen voor een geïntegreerd klimaat- en ontwikkelingsbeleid. “Het is een raamwerk dat de condities stelt voor economische groei naar een milieuvriendelijker toekomst, bijvoorbeeld door het gebruik van duurzame energie, door energiebesparing en door verantwoord beheer van bossen.” Een LCDS kun je vergelijken met het Nederlandse klimaatprogramma Schoon en Zuinig.
Eind 2009 resulteerde onderzoek naar de combinatie van traditioneel ontwikkelingswerk en klimaatmaatregelen tot het project Paving the way for LCDS. Het doel van het project, dat loopt tot medio 2010, is om het concept LCDS beter te begrijpen en om alvast een inkijkje te bieden op de implementatiekansen ervan in ontwikkelingslanden. Van Tilburg: “Over de daadwerkelijke toepassing zijn nog erg veel vragen. Krijgt economische ontwikkeling voorrang op klimaatbeleid? Kunnen nationaal en internationaal belang tegelijk gediend worden? En is het instrument wel algemeen inzetbaar?
Met steun van de ministeries van VROM en Economische Zaken is ECN daarom een praktijktest gestart. De belangrijkste vragen hierbij zijn of het LCDS-concept tegemoetkomt aan de wensen van zowel de industrielanden als de ontwikkelingslanden, of het zinvol in te vullen is en hoe je een stappenplan ontwikkelt voor het maken van zo’n strategie.
Indonesië en Ghana
Binnen het project Paving the way for LCDS is in zowel Indonesië als in Ghana een team van vier mensen geformeerd, die met een ECN-team van vier personen samen gaan uitzoeken welke klimaatvriendelijke maatregelen deze landen al hebben genomen, over welke middelen ze beschikken en waar het ze concreet nog aan schort. Uitgangspunten zijn hierbij dat de nationale overheid uiteindelijk zelf het plan gaat maken en dat vanaf het begin belanghebbenden erbij worden betrokken. Dat vergroot de kans dat de strategie niet in de bovenste la verdwijnt, maar daadwerkelijk naar beleid wordt vertaald.
Begin februari vertrekt het ECN-team naar Indonesië om het startschot te geven voor de werkzaamheden aldaar. Daarna reist het team vrijwel direct door naar Ghana om daar hetzelfde nog eens te doen. Later in het jaar gaat projectleider Van Tilburg er nog eens heen om te praten met een groot aantal belanghebbenden zoals ministeries, private donors, ontwikkelingsorganisaties en eindgebruikers. Dit alles moet leiden tot een raamwerk dat ‘de basis legt voor een soort LCDS-handboek’, aldus Van Tilburg.
Als de teams er in beide landen in slagen om het belang van LCDS ter plekke ‘te verkopen’, dan zou deze strategie wel eens dé link kunnen vormen tussen de op stapel staande internationale klimaatinvesteringen en het hedendaagse ontwikkelingsbeleid.
Contact
Xander van Tilburg
ECN Beleidsstudies
Tel.: 022 456 4863
E-mail: Xander van Tilburg
Info
Klik hier om meer te lezen over Internationaal Energie- en Klimaatbeleid.
Tekst: Jorinde Schrijver
Dit ECN-Nieuwsbrief-artikel mag zonder toestemming worden gebruikt voor publicatie, mits verwezen wordt naar de bron: www.ecn.nl/nl/nieuws/newsletter-nl/
