Column van ECN-er Wim Sinke in Solar Magazine van juni 2010 

Eind maart trok onze Minister van Economische Zaken, mevrouw Maria van der Hoeven, de aandacht met ferme uitspraken in de Volkskrant. De Minister nam in feite publiekelijk afstand van haar eigen beleid in de afgelopen jaren en legde en passant een bom onder het nog in de maak zijnde Nationale Actieplan 2020, waarin ons land (net als alle andere EU-lidstaten) medio dit jaar aan de Europese Commissie moet uitleggen hoe wij de doelstellingen voor dat beroemde jaar denken te gaan halen.

Een bom, omdat de huidige stimuleringsregeling voor duurzame energie (de SDE) in dat plan vooralsnog een belangrijke rol speelt. Wie wind zaait zal storm oogsten en inderdaad, stoom kwam uit de oren van de mensen die zich in dit land inzetten voor het succes van duurzame energie. Allerlei speculaties over de achtergronden van de uitspraken volgden. Een ragfijn spel om de geesten rijp te maken voor forse bezuinigingen ten gunste van het behoud van de hypotheekrenteaftrek? Voorsorteren op de mededeling dat Nederland gaat voor kernenergie en daarom duurzame energie (van eigen bodem) laat voor wat het is? Gewoon een diepgevoeld en nostalgisch verlangen naar marktwerking in de heerlijk overzichtelijke definitie van de 20ste eeuw? Geen enkel idee van de tijdschaal waarop marktstimulering nog nodig is? Of een simpele uitglijder? Het maakt waarschijnlijk niet eens zoveel uit. Voor zonnestroom misschien het belangrijkste en ook meeste verontrustende is dat het kennelijk na al die jaren discussie en informatievoorziening nog steeds niet duidelijk is waarom de markt gestimuleerd moet worden. Een poosje trouwens, niet blijvend. Een reconstructie van de argumenten.

Zonnestroom wordt snel goedkoper. Al meer dan drie decennia dalen de prijzen van panelen met ongeveer 20% voor elke verdubbeling van het mondiaal (cumulatief) geproduceerde volume. Omdat dat volume voor zo’n 98% in het buitenland wordt gemaakt kan ons land die trend niet wezenlijk beïnvloeden. Gelukkig maar, zullen cynici zeggen. De uitdaging voor de bewonderenswaardige ondernemers in Nederland is dan ook in de eerste plaats om in de moordende internationale concurrentie overeind te blijven en ervoor te zorgen dat ons land een rol blijft spelen. Als producent van cellen, modules, materialen en/of productieapparatuur, als leverancier van kennis en technologie, of in welke vorm dan ook. Om ervoor te zorgen dat ons land meeprofiteert van die enorme groeimarkt. Van “kenniseconomie” in rapporten naar “kenniseconomie” in de harde praktijk.

De prijzen van complete (“turn-key”) systemen dalen ook. Die worden bepaald door de prijzen van panelen én de prijzen van de zogenaamde Balance-of-System (BoS); alle overige systeemonderdelen (omvormer, draag- of bevestingingsconstructie, bekabeling, etc.) en de installatiearbeid. De BoS-prijzen worden voor een aanzienlijk deel bepaald door ontwikkelingen in lokale markten. Niet voor niets worden de goedkoopste systemen gevonden in landen met een goed ontwikkelde markt. Daar is de zonnestroomsector volwassen en ervaren en wordt efficiënt gewerkt. Italië en Spanje mogen de zon hebben, Duitsland heeft de goedkoopste systemen. Als in Italië systemen konden worden geplaatst tegen Duitse prijzen had men daar in 2010 al grid parity: zonnestroom kon dan concurreren met consumentenprijzen van grijze stroom. Als Nederland snel van de “subsidie” op zonnestroom af wil moet ons land dus juist even doorzetten met de marktstimulering. Niet stoppen. Alleen dan bouwen we een krachtige, innovatieve sector op die concurrerende systemen kan leveren voor een breed scala aan toepassingen in de gebouwde omgeving en de infrastructuur (geluidswallen, wegen, spoorlijnen, etc.).

Het kost de wereld naar schatting een paar honderd miljard om zonnestroom rendabel te maken. Dat is de totale onrendabele top van alle systemen, in alle landen en voor alle tijden. Te veel voor één of een paar landen, peanuts voor de wereld als geheel. Nederland: draag je steentje bij. In je eigen belang.