Vierde CATO-dag succesvol verlopen

Tijdens de vierde CATO-dag op 20 juni werd voor wetenschappers en technici duidelijk dat een vervolg van het CATO-project nodig is. CATO staat voor CO2-Afvang, -Transport en -Opslag. Thema?s van de CATO-dag waren CO2- afvang, -opslag en publieke acceptatie van het onderwerp. Voor de realisatie van de in het eerste project behaalde resultaten wordt op dit moment gewerkt aan de opzet van het CATO-2 project.

CATO is een onderzoeksprogramma en kennisnetwerk voor CCS (CO2 Capture and Storage). Er wordt o.a. onderzoek gedaan naar nieuwe CO2-afvang technieken en naar specifieke opslagmogelijkheden in Nederland. Voor de duur van vijf jaar, waarvan 2008 het laatste jaar is, werken kennisinstituten als KEMA, TNO, ECN en universiteiten samen met bedrijven als SHELL, NAM, Gasunie, en met NGO?s als Greenpeace en het Wereld Natuurfonds. Het CATO-onderzoek richt zich daarbij overigens niet alleen op technologie maar ook op de maatschappelijke perceptie van diezelfde technologie. Er is een speciale onderzoeksgroep aan de Universiteit van Leiden die zich bezighoudt met de houding van het publiek ten opzichte van CCS.

   Opening CATO-Dag 20 juni

Drie technische routes
Wereldwijd worden programma's ge?mplementeerd om CO2-uitstoot terug te dringen. Voor het afvangen van CO2 zijn in principe drie technologie?n: post-combustion, pre-combustion en stikstofloze verbranding. Post-combustion is een proces dat wordt toegepast n? het verbrandingsproces, dus CO2-afvang uit rookgassen. Pre-combustion zorgt v??r verbranding al voor verwijdering van CO2. Hierbij wordt de brandstof in een aantal stappen omgezet in een mengsel van waterstof en CO2. De CO2 wordt afgevangen en de waterstof wordt gebruikt voor energieopwekking. Stikstofloze verbranding als derde werkt met zuivere zuurstof en recirculatie van CO2.

Ruud van den Brink, groepsleider Waterstof Productie en CO2-Afvang: ?Een voorbeeld dat resultaten uit het CATO-project in de praktijk goed werken, is de pilot-installatie van TNO op de Maasvlakte, in maart geopend door minister Cramer. Hier is voor de post-combustion CO2-afvang gekozen. Uit het CATO-project zijn ook andere afvangmethode voortgekomen. Zo staan er testinstallaties voor pre-combustion bij ECN die gebruik maken van membranen.

We hebben inmiddels laten zien dat er op dit gebied een enorme slag kan worden gemaakt. Nu wordt aardgas gescheiden in waterstof en CO2. De CO2 wordt afgevangen en verwerkt en de waterstof is energiedrager. Het is mogelijk dit proces niet alleen voor aardgas maar ook voor kolengas en biogas in te zetten. Tegelijkertijd is ECN betrokken bij andere projecten, zoals een grote pilot-installatie van NUON voor pre-combustion afvang bij de kolenvergasser in Buggenum, waar een nieuwe unit CO2 uit het synthesegas haalt. Bovendien is afgelopen december door Ruud Lubbers de SEWGS-proefinstallatie geopend. Deze zet koolmonoxide en stoom om in waterstof en CO2. De CO2 wordt afgevangen en kan vervolgens ondergronds worden opgeslagen.?

Maatschappelijke perceptie
Volgens de uitkomsten van het Leids CATO-onderzoek zijn Nederlanders zich niet bewust van de mogelijkheden die CCS biedt. Marjolein Best - Waldhober van de Universiteit Leiden: ?In vergelijking met andere mogelijkheden van CO2-uitstootreductie zoals het gebruik van biobrandstoffen of het effici?nter omgaan met energie, heeft CCS niet de voorkeur van de gemiddelde Nederlander.? Ondanks dat de informatiestroom naar de burgers rondom CCS niet geheel beheerst kan worden door erkende wetenschappelijke bronnen, is het volgens Best - Waldhober zeer nuttig om de publieke opinie over CCS te blijven peilen.

Verregaande samenwerking
Van den Brink: ?Er gebeurt momenteel echt heel veel in ons land en eigenlijk is die ontwikkeling begonnen met CATO. Aan het einde van dit jaar loopt het project af en op dit moment bereiden we het vervolgproject CATO2 voor. Dit project zal ondersteund worden door industrie, energiebedrijven en overheid. De plannen van de Europese Commissie laten zien dat tegen 2015 tien tot twaalf grote demonstratieprojecten in Europa gerealiseerd zijn, waarbij elektriciteitscentrales gebouwd zullen worden met CO2-afvang en -opslag. De overheid wil ??n of twee van deze grote projecten naar Nederland halen. In CATO2 zullen deze demonstratieprojecten voorbereid worden. De unit Waterstof en Schoon Fossiel van ECN gaat in CATO2 de technologie verder ontwikkelen om CO2-afvang goedkoper te maken. Overigens zal een andere unit binnen ECN, Beleidsstudies, een significante bijdrage gaan leveren in het onderzoek naar de maatschappelijke acceptatie van CCS.

Informatie:
Meer informatie over het CATO-project en de vierde CATO-dag bij ECN, kunt u vinden op de website CATO-Captech.

Contact:
Ruud van den Brink
ECN Waterstof & Schoon Fossiel
Tel.: 0224 - 564188
vandenbrink@remove-this-part-ecn.nl