Texel heeft grote plannen: voor 2030 een volledig duurzame energievoorziening met behulp van lokale energiebronnen. Een recente studie van ECN laat echter zien dat realisatie niet eenvoudig is. Maar daar staat tegenover dat het eiland een goede testcase is voor de energietransitie van heel Nederland.

“De wil om er voor te gaan is groot op Texel,” zegt Marcel Weeda, onderzoeker Waterstof Transitie & Infrastructuur, “daarom is het jammer dat de uitkomst van de studie niet helemaal is, wat Texel zich er van had voorgesteld. Texel moet nu keuzes maken voor de toekomst en snel aan de slag met doelstellingen die op korte termijn wél haalbaar zijn. Daarmee wordt de basis gelegd voor de energievoorziening die de eilandbewoners voor 2030 voor ogen hebben.” Vertaling van de onderzoeksresultaten naar Nederland en Europa laat zien dat een vergaande verduurzaming van de nationale en Europese energievoorziening ook daar rigoureuze maatregelen zal vergen.

ECN heeft in opdracht van Stichting Duurzaam Texel onderzocht wat de mogelijkheden zijn om voor 2030 alle energie te halen uit lokale duurzame bronnen. De onderzoekers hebben eerst gekeken naar het te verwachten energieverbruik op Texel tot 2030. Vervolgens is in kaart gebracht in welke mate energiebesparing en lokale duurzame energiebronnen dit energieverbruik kunnen dekken. Dat kunnen ook kleinschalige bronnen 'achter de meter' zijn, zoals zonnecellen op daken, zonneboilers en kleine windmolens die binnen de gebouwde omgeving kunnen worden toegepast.

Een ambitie met ingrijpende gevolgen
Texel heeft grote ambities. Daarom hebben Weeda en co. ook het energieverbruik voor verkeer en vervoer in het onderzoek meegenomen. Deze keuze heeft grote gevolgen, zeker wanneer we in de toekomst op grote schaal gebruik blijven maken van benzine en diesel als brandstof. Voor het geleidelijk vervangen van deze brandstoffen door 'groene' biobrandstoffen is heel veel biomassa nodig. Dit geldt ook voor 'vergroening' van het aardgas dat nodig is om de bestaande huizen en gebouwen tot 2030 te verwarmen.

Op dit moment is er op Texel 8.800 ha landbouwgrond. Zelfs nadat rekening is gehouden met een maximale energiebesparing en de installatie van een groot aantal zonneboilers zal er veel meer land nodig zijn voor energieteelt. Sommige cijfers komen zelfs in de buurt van de totale oppervlakte van het eiland. Dit geeft aan dat de productie van biobenzine, -diesel en -aardgas uit lokale biomassa slechts een heel beperkte bijdrage kan leveren aan realisatie van de doelstelling.

Een alternatieve mogelijkheid om duurzame energievoorziening op Texel te realiseren, is compensatie. Alle energie die onvoldoende op het eiland kan worden geproduceerd, zoals aardgas en transportbrandstoffen, wordt gecompenseerd met de export van duurzame energie die wel op het eiland kan worden opgewekt. Bijvoorbeeld door elektriciteit uit wind. Qua oppervlak is dit wel haalbaar. Maar het grote aantal windturbines dat hiervoor nodig is, zou afbreuk doen aan de toeristische aantrekkingskracht van Texel. In elk geval stuit het plaatsen van nieuwe windmolens op veel weerstand. Ook hier zijn de mogelijkheden dus beperkt.

Eigen energiemaatschappij moet helpen
Voorlopig zou Texel volgens het onderzoek maximaal moeten inzetten op energiebesparing en kleinschalige duurzame energiewinning. De resterende energievraag kan dan worden gedekt met  lokaal geproduceerde energie,voor zover maatschappelijk haalbaar en vanuit toeristisch oogpunt acceptabel. Een andere oplossing is duurzame energie importeren die is opgewekt met investeringen van Texel. In dit verband is de oprichting van de energiecoöperatie TexelEnergie een interessante ontwikkeling. “Dit biedt mogelijkheden, niet alleen voor investeringen elders maar ook op Texel zelf. Meedenken en beslissen over de eigen duurzame energievoorziening kan bijdragen tot een grotere acceptatie van duurzame-energieopties. Het voelt anders wanneer je eigenaar bent van een stukje van de eigen energievoorziening,” zegt Weeda.

Ook overweegt Texel nu om bepaalde sectoren voorlopig buiten beschouwing te laten. Weeda: “Stichting Duurzaam Texel stuurt nu aan op het formuleren van deelambities. Eerst gemeente, huishoudens en bedrijven. Zo ontstaat een stappenplan waarvan de doelstellingen en gevolgen te overzien zijn.”

Internationale ambities vragen veel inspanning
De resultaten laten helder de grote gevolgen zien die een vergaande verduurzaming van onze energievoorziening heeft. “Dat is niet specifiek voor Texel. Het eiland vormt een redelijk complete samenleving. Het energiegebruik op Texel per persoon is vrijwel gelijk aan dat van de gemiddelde Nederlander. We krijgen er dus allemaal mee te maken”, stelt Weeda. “Het eiland zou daarom een mooie testcase voor de energietransitie zijn. Texel ziet dit idee wel zitten. Het is overzichtelijk genoeg om de transitie goed te kunnen volgen, maar is tegelijkertijd complex en groot genoeg om er van te kunnen leren voor de rest van Nederland.”

Tot slot plaatst Marcel Weeda de resultaten voor Texel in een nog breder kader: “Het energieverbruik per hoofd van de bevolking is op Texel weliswaar vergelijkbaar met dat van de gemiddelde Nederlander, maar de bevolkingsdichtheid is veel kleiner. Daardoor is het energieverbruik per vierkante kilometer in Nederland ongeveer vijf keer zo groot als op Texel. Ook het energieverbruik in de meeste van de ons omringende landen ligt veel hoger per vierkante kilometer. Zelfs het verbruik van de EU-27 ligt al iets boven dat van Texel. Als het nu op Texel al lastig blijkt om een volledig duurzame energievoorziening te realiseren binnen het daarvoor beschikbare oppervlak dan kun je op je vingers natellen wat een dergelijke ambitie voor Nederland of de EU voor inspanning vergt.”

Contact:
Marcel Weeda
ECN Waterstof & Schoon Fossiel
Tel. 0224 - 564495
weeda@remove-this-part-ecn.nl