Het kabinet zet met het werkprogramma Schoon en Zuinig een flinke stap in de richting van de ambitieuze beleidsdoelen die het heeft gesteld. Maar de effecten zijn onzeker, concluderen onderzoekers van ECN in het rapport: Beoordeling werkprogramma Schoon en Zuinig, Effecten op energiebesparing, hernieuwbare energie en uitstoot van broeikasgassen. Ze zijn afhankelijk van de toekomstige CO2-prijs in het Europese emissiehandelssysteem en van de nog af te spreken Europese normen voor auto?s, apparaten en verlichting. Verder is het kabinet optimistisch over plannen van industrie, landbouw en woningbouwsector, maar heeft nog geen harde afspraken vastgelegd. ECN doet in het rapport beleidsaanbevelingen.

In het Coalitieakkoord zijn ambitieuze doelen voor energie- en klimaatbeleid vastgelegd. De beoogde emissiereductie van broeikasgassen bedraagt 30 procent in 2020 ten opzichte van 1990. Daarnaast wordt ingezet op een verhoging van het energiebesparingstempo van de huidige 1 naar 2% per jaar en verhoging van het aandeel hernieuwbare energie van 2,6 procent nu naar 20 procent in 2020. Het kabinet heeft in het werkprogramma Schoon en Zuinig het voorgenomen beleid uiteengezet. ECN heeft in samenwerking met MNP beoordeeld welke bijdrage het werkprogramma levert aan de doelstellingen uit het Coalitieakkoord. ECN doet de aanbeveling om via klimaatdiplomatie in Europa aan te sturen op stevig beleid en te werken aan nationaal beleid als alternatief. Daarnaast zou het kabinet volgens ECN ook een harde lijn moeten formuleren als stok achter de deur voor afspraken met doelgroepen.
Europees beleid van groot belang.

Of de doelen gehaald worden, is afhankelijk van de ambities en het succes van Europees beleid. Alleen bij ambitieus en succesvol Europees beleid komen de doelen binnen bereik: ongeveer 1,8 procent besparing per jaar en een aandeel van circa 16 procent hernieuwbare energie in 2020. Is het Europees beleid minder ambitieus, dan leidt het werkprogramma tot ongeveer 1,5 procent besparing per jaar en een aandeel van hernieuwbare energie van circa 12 procent.
Het kabinet beoogt een emissiereductie van 30 procent ten opzichte van 1990. Een flink deel van die reductie kan door het voorgenomen beleid in het binnenland worden gereduceerd. Maar toch moet 50 tot 70 procent van de reductie in het buitenland gerealiseerd worden. Vooral bedrijven, die deelnemen aan CO2-emissiehandel moeten veel rechten aankopen, wanneer zij een emissieplafond krijgen opgelegd van -30 procent ten opzichte van 1990, zoals het werkprogramma beoogt.

Actuele visies in Tweede Kamer
Maandag 29 oktober debatteerde de Tweede Kamer met de ministers Cramer en van der Hoeven over het werkprogramma Schoon en Zuinig. Ook daar ging de discussie over de afhankelijkheid van EU beleid en de vrijblijvendheid van afspraken. Wijnand Duyvendak noemde de convenantenaanpak van het kabinet boterzacht. Liesbeth Spies verdedigde de keuze voor convenanten omdat daarmee direct kan worden begonnen en wetgeving een lange voorbereiding vergt. Diederik Samson van de PvdA stelde dat wie pleit voor een energiebelasting voor de industrie, het totaal niet begrepen heeft. De CO2-prijs bepaalt het drijfvermogen van de kabinetsplannen, maar moet vooral via stevig EU beleid, via het emissiehandelssyteem worden bereikt. Het klimaatprobleem vraagt om een internationale aanpak. Een nationale energieheffing voor de energie-intensieve industrie is mogelijk, maar niet meer dan een second best oplossing. Minister Cramer wees erop dat de convenanten in combinatie met andere beleidsinstrumenten worden toegepast: samen met fiscale vergroening, financi?le arrangementen en normen. In 2010 wordt een ijkmoment ingelast om te kijken hoever het beleid gevorderd is. Kritisch waren de Tweede Kamerleden over de afrekenbaarheid van de kabinetsplannen, en ze vroegen om doelstellingen voor het einde van deze kabinetsperiode. Nog deze week wordt het Duurzaamheidsakkoord met het bedrijfsleven ondertekend, kondigde Cramer aan. De convenanten met andere sectoren moeten nog worden gesloten. Pas daarna wil de minister nadenken over de maatregelen waarop ze in 2010 mag worden afgerekend.

Informatie:
Beoordeling werkprogramma Schoon en Zuinig, Effecten op energiebesparing, hernieuwbare energie en uitstoot van broeikasgassen.

Door M. Menkveld, A.W.N. van Dril, B.W. Dani?ls, X. van Tilburg, S.M. Lensink, A.J. Seebregts, P. Kroon en M.A. Uyterlinde, H. van Zeijts en K. Peek.

Dit rapport is hier te downloaden.

Contact:
Marijke Menkveld
ECN Beleidsstudies
Telefoon: 0224 564017
Email: Menkveld@ecn.nl