Nieuwbouw in Nederland moet sinds 1995 voldoen aan een EPC-eis (Energie Prestatie Coëfficiënt). In lijn met bouwtechnische verbeteringen scherpt de regering de EPC-eis aan, zodat de bewoners telkens minder energie nodig hebben voor tapwater en verwarming. “Op papier ging het om heldere verbeterstappen, maar of dit inderdaad in de praktijk zo uit pakt, bleef lange tijd ongewis”, stelt Marijke Menkveld van ECN Beleidsstudies. “De Tweede Kamer wilde bij de EPC aanscherping van 1,0 naar 0,8 in 2006 dat werd uitgezocht of deze norm doet wat-ie moet doen."
Per januari 2011 wordt de EPC-norm aangescherpt tot 0,6 stond in het Staatsblad van 22 oktober 2010.
Voor het evaluatieonderzoek heeft ECN met veel betrokkenen gesproken. Projectontwikkelaars, corporaties, architecten, adviesbureaus, bouwers, installateurs en gemeenten zijn gevraagd naar hun ervaringen met de EPC en de aanscherping in het bijzonder. De overheid gebruikt de EPC-eis om de bouw van energiezuinige woningen te laten realiseren. Een bijbehorende rekenmethodiek laat hen vrij in de keuze van de beschikbare technieken waarmee ze de vereiste energieprestatie zullen leveren. Hierdoor, was de gedachte, stimuleert dit beleidsinstrument de innovatie van bouw- en installatietechnieken. “Een in Europa uniek concept”, legt Menkveld uit, “want in de veel andere landen schrijft de overheid keihard de isolatiediktes en het type installaties voor.”
Energiebesparing nieuwbouw de maat genomen
Hanteren van een vrij in te vullen EPC-eis biedt ruimte voor innovaties. Daarover zijn de betrokkenen het wel eens, maar tegelijkertijd constateren ze dat de EPC van 0,8 wordt gehaald door het toepassen van bestaande concepten. Architecten geven aan dat de EPC niet leidend is bij het ontwerpen, maar erkennen dat de EPC nu eerder in het ontwerpproces ter sprake komt dan voorheen; toen was het een rekensom aan het eind van de rit.
De door ECN geïnterviewde partijen in de bouw betwijfelen of de toegepaste technieken daadwerkelijk de energiebesparing leveren die ze beloven. Menkveld: “ECN en RIGO zijn het veld in gegaan, hebben overal in het land bouwdossiers opgevraagd en stuurden naar de bewoners van geselecteerde projecten het verzoek of ze regelmatig de stand van hun gasmeter wilden doorgeven. Ook vroegen we ze hoe het is gesteld met hun wooncomfort. Zo hebben we theorie en praktijk kunnen toetsen.”
‘Velen die we spraken hadden twijfels over de effectiviteit van de EPC, nu zijn er tenminste cijfers’
Handhaving kan beter
Uit de dossiers blijkt dat de bouwers zich keurig aan de norm houden en soms zelfs een serie woningen willen afleveren met een hogere EPC dan is vereist. Als dan de bouw start, is het aan de gemeentelijke afdeling Bouw- en Woningtoezicht om te controleren of de bouwers ook bouwen zoals is afgesproken. “Deze controleurs geven zelf aan dat ze hoofdzakelijk letten op constructieve veiligheid”, zegt Menkveld. Menkveld: “En de personen die het EPC-pakket hebben gekozen (adviesbureaus of de bouwtechnische afdeling van architectenbureaus), zijn in de projectmatige woningbouw niet bij de uitvoering betrokken. Daardoor valt ook die controle weg. Maar ondanks dat de handhaving verbetering behoeft, leidt de EPC aanscherping tot energiebesparing."
Zonnecollectoren op het dak, hier op een testwoning van ECN, is een van de vele mogelijkheden van de woningbouwer om de vereiste EPC te bereiken (Foto ECN).
EPC aanscherping vermindert gasverbruik
In hun onderzoek vergeleken ECN en RIGO het gasverbruik van bewoners in woningen met een EPC van 1,0 met die in een woning met een EPC van 0,8. Uiteraard werd er gecorrigeerd op grond van een reeks van woningkenmerken en gedragsaspecten van de bewoners. Volgens de theorie zouden de doorgegeven meterstanden een vermindering van 20% moeten laten zien. In de praktijk was de gemiddelde verbetering slechts 8%.
Opvallend is de grote spreiding van de resultaten. Menkveld: “De gemiddelde besparing ligt tussen 1 en 15%. Dat geeft aan dat bewonersgedrag een heel belangrijke factor is in het uiteindelijke gasgebruik.”
Wooncomfort niet uit het oog verliezen
Je kunt heel goed energiezuinige woningen ontwerpen, maar moet dan wel rekening houden met de wensen van bewoners. Uit het onderzoek komt naar voren dat bewoners veel klachten hebben over ventilatiesystemen zoals geluidshinder. En in ongeveer de helft van de meergezinswoningen met balansventilatie uit onze steekproef konden geen roosters, ramen of deuren in de slaapkamer open voor natuurlijke ventilatie.
Volgens Menkveld heeft de evaluatie aangetoond dat aanscherping van de EPC-eis bijdraagt aan de vermindering van het gasverbruik van woningen. Maar bij de invulling van die eisen mogen we het wooncomfort van bewoners niet uit het oog verliezen.
Contact
Marijke Menkveld
ECN Beleidsstudies / Energie in transport & gebouwde omgeving
Tel.: 022 456 40 17
E-mail: Marijke Menkveld
Info
Evaluatie EPC-aanscherping woningen
Dit ECN-Nieuwsbrief-artikel mag zonder toestemming worden gebruikt voor publicatie, mits verwezen wordt naar de bron: www.ecn.nl/nl/nieuws/newsletter-nl/
