Aan het woord is ECN’er Bart de Boer, projectleider van Zon-WEL Smartfacade, een onderzoeks- en ontwikkelingsproject dat in 2008 is afgerond. Hierin werkte een zeer divers gezelschap uit de bouw aan een innovatief en energiezuinig gevelsysteem voor de utiliteitsbouw. Speciaal voor de lustrumserie over samenwerking blikt De Boer terug op zijn project dat de verwachtingen overtrof qua mogelijke kostenbesparing en energie-efficiëntie, maar desondanks de stap naar de markt nog niet wist te maken.
Subsidie voor Zon-WEL
Het project Smartfacade begint in 2002 onder de welluidende naam ‘Zon-WEL dynamische zonnegevel’. Deze naam is gebaseerd op een gevelconcept dat zowel de (zonne)Warmte als de Elektriciteit en het (zon)Licht (WEL) slim inzet om kantoorgebouwen op een energiezuinige manier van een gezond en prettig binnenklimaat te voorzien.
In overleg met een aantal partijen uit de bouwwereld besluit ECN een projectvoorstel in te dienen bij het EET-programma (Economie, Ecologie en Technologie): een interdepartementale subsidiepot van de ministeries van Economische Zaken, Onderwijs, Cultuur & Wetenschappen en VROM. Het voorstel wordt gehonoreerd en ECN pakt met de indieners TNO Bouw & Ondergrond, architectenbureau Cepezed, uitvinders- en ingenieursbureau Level Energy Technology, installatiefabrikant Itho, gevelbouwer Jan van der Vlugt & Zn, glasspecialist AGC Flatglass en zonnepanelen fabrikant FEE de handschoen op.
Samenwerking
De Boer: “We zijn gestart met een brainstorm over het gewenste eindresultaat, de opdracht was namelijk nog vrij breed invulbaar. Een van de conclusies van de deelnemende bedrijven is op dat moment: Zon-WEL moet resulteren in een weliswaar uiterst innovatieve, energiebesparende en fraaie gevel, maar vooral ook in een marktconforme, betaalbare oplossing. Het zijn vooral de gevelbouwer, installateur en de glasproducent die blijven wijzen op de toepasbaarheid. De architect bewaakte vooral het bouwkundig ontwerp en de ‘looks’ van de gevel. “Cepezed wilde bijvoorbeeld geen blauwe maar zwarte zonnepanelen. Dat paste veel beter in de moderne, strakke stijl”, aldus De Boer. Het viel De Boer op dat iedere deelnemer wilde werken aan het projectdoel: een innovatief gevelconcept, en tegelijkertijd ook zijn eigen specialisatie verder wilde ontwikkelen.
Hoogoplopende verschillen van inzicht kan De Boer zich niet herinneren. “Natuurlijk werd er wel eens flink gediscussieerd. Zo hadden wij bij ECN een sterke voorkeur om zonwering aan de buitenkant van het dubbelglas te plaatsen in plaats van tussen de glasbladen in. Dit is uit energetisch oogpunt veel beter. Maar de glasproducent stond er op het in het glas te verwerken, vanwege het onderhoud en de toepasbaarheid op grotere bouwhoogte. Door toepassing van speciale daglichtsturende jaloezieën die ook de warmte weren, ontstond uiteindelijk een zeer innovatief product.”
Smartbox
De grootste hobbels in het project duiken op bij de ontwikkeling van het ‘hart’ van het systeem. Dit is de zogenaamde Smartbox, een unit van 112 bij 35 bij 40 cm die geheel decentraal kan verwarmen, koelen en ventileren met warmteterugwinning en bevochtiging, tegelijkertijd. De unit zit onzichtbaar in het plafond verwerkt, op de uit- en inblaasopeningen na.
De Boer: “In eerste instantie zou Itho (fabrikant/leverancier van o.a. cv-ketels, warmtepompen en ventilatiesystemen, red.) de Smartbox gaan ontwikkelen. Maar die koos voor een eigen variant met decentrale ventilatie. Uiteindelijk heeft Level een prototype van de Smartbox gebouwd, die wij vervolgens met een gehele Smartfacade in de draaibare ECN-testfaciliteit hebben beproefd.”
Vergeleken met een standaard gevel voor kantoorgebouwen is de Smartfacade 50% zuiniger met energie.
Tot hun grote tevredenheid concluderen de samenwerkende partijen in 2008 dat hun concept niet alleen zeer energiebesparend is (50% zuiniger dan standaard nieuwbouw), maar ook nog eens de kosten behoorlijk drukt. “De slimmigheid zit in de ‘alles-in-1 unit en het feit dat deze in de gebouwschil is geïntegreerd. Leidingen, kanalen en een verlaagd plafond zijn overbodig terwijl het energiegebruik minimaal is. Hierdoor bespaar je niet alleen op de energierekening maar ook op de bouw- en installatiekosten.”
Commercialisatie
Waarom het concept toch niet is aangeslagen? “Omdat het uitontwikkelen van het prototype van de Smartbox tot een commercieel verkrijgbaar product een moeizaam traject bleek. Level is te klein om dat op eigen houtje te doen, ze zijn daarom nog op zoek naar een partner.”
Hoewel het project inmiddels ruim twee jaar geleden is afgesloten, wordt De Boer nog steeds veel gebeld en gemaild met vragen over Smartfacade. “Dit is veelzeggend. Er is veel animo voor het concept dat via smartfacade.nl (klik op de foto rechts, www.smartfacade.nl red.) bekeken kan worden. Ik heb er dan ook alle vertrouwen in dat deze slimme gevel er uiteindelijk gaat komen.”
Contact
Bart de Boer
ECN Efficiency & Infrastructure
Energie in de Gebouwde Omgeving
Tel.: 022 456 4901
E-mail: Bart de Boer
Tekst: Jorinde Schrijver
Info
Bekijk of download het eindrapport Zon-WEL Dynamische Zonnegevel
Dit ECN-Nieuwsbrief-artikel mag zonder toestemming worden gebruikt voor publicatie, mits verwezen wordt naar de bron: www.ecn.nl/nl/nieuws/newsletter-nl/
Over the next four years, a consortium of nine parties will be investigating how to...
>>ECN is front runner in the field of solar energy technology and together with the Dutch...
>>4th MWT Workshop held in Amsterdam MWT (Metal Wrap Through) technology is ready for the...
>>
