[To ECN Homepage]  Snuffelbus meet lachgas en methaan

  [Homepage ECN-Nieuwsbrief] --> [Artikel ECN-Nieuwsbrief]  

Titel : Snuffelbus meet lachgas en methaan
Publicatie datum: : 23 december 2003
Trefwoorden: : Kyoto, MIDAIR, broeikasgas, methaan, lachgas, stikstofoxide
Zie ook: : http://www.ie-leipzig.de/midair.html

ECN brengt, samen met achttien instituten uit elf landen, de uitstoot van methaan en lachgas in kaart. Dit gebeurt binnen het Europese vijfde kaderprogamma MIDAIR, het onderzoek naar broeikasgasemissies van melkveebedrijven in Europa.

Door de ondertekening van het Kyoto-protocol heeft Nederland zich verplicht in 2010 de uitstoot van broeikasgassen met zes procent te reduceren ten opzichte van 1990. Om de effectiviteit van emissiereductiemaatregelen te evalueren, of om de emissie beter te kwantificeren, zijn metingen onontbeerlijk. Daarom heeft Arjan Hensen, wetenschappelijk medewerker Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) samen met zijn collega’s, een mobiele meettechniek met een 'tunable diode laser' ontwikkeld die zijn waarde reeds heeft bewezen. Hiermee kan de uitstoot aan de broeikasgassen methaan (CH4) en lachgas oftewel di-stikstofoxide (N2O) op adequate wijze worden gemeten.

Laser
Een tunable diode laser is een lichtbron die gebruikt wordt bij de spectroscopische meetmethode. De lichtbron is een vastestof-laser. Het te meten luchtmengsel wordt door de meetcel met het laserlicht gevoerd en afhankelijk van de concentratie methaan of lachgas, zal meer of minder lichtabsorptie door het gas optreden. Door rond te rijden in de zogenaamde ‘snuffelbus’, een meetwagen waarin het gehele emissiedetectiesysteem is ingebouwd, kan Hensen broeikasgasbronnen opsporen.

Bekende bronnen van methaan zijn stortplaatsen en veeteeltbedrijven. Bij stortplaatsen wordt methaan gevormd tijdens afbraakprocessen in het anaërobe stortlichaam, bij herkauwers, met name koeien, wordt methaan gevormd in de maag. Mestopslag en uitrijden van mest vormen eveneens een bron van methaan. Lachgas komt vrij uit gras- en akkerland, waarbij de hoeveelheid stikstof die daarin beschikbaar is, bepalend is voor de emissie. Grotere bronnen van lachgas zijn kunstmestfabrieken zoals in IJmuiden.


De meetwagen rijdt over een weg, benedenwinds van een bedrijf. De onzichtbare pluim methaan die ontsnapt, wordt gemeten als die over de weg waait. De gebruikte meetapparatuur is zeer gevoelig en snel, zodat er elke paar meter een meting beschikbaar is. De pluim wordt gebruikt om de emissie te berekenen.

Hensen: “In het kader van MIDAIR hebben we in de provincies Noord-Holland en Brabant tientallen boerderijen bemeten om de totale methaanemissie te bepalen. Dit gebeurt door langs de bedrijven te rijden en de pluim methaan, die vanaf de boerderij waait, op te vangen. Daar waar metingen goed lukken, gaan we langs om de medewerking van de eigenaar te vragen. Dit is een leuk deel van het werk. Onze keus om de mensen die medewerking verlenen, een appeltaart te overhandigen, heeft goed gewerkt. De bedrijfsgegevens van de betreffende boerderij sturen we naar de modelleurs in Denemarken. Zij rekenen uit wat de emissies zouden zijn op basis van de huidige kennis. Dit vergelijken wij dan weer met de gemeten emissies."

Wat zijn de plannen voor de ‘snuffelbus’ in 2004? Hensen: “De mogelijkheden van de snuffelbus zijn met name voor bedrijven en industrie waar emissies op verschillende locaties plaatsvinden, interessant. Het kwantificeren van de totale emissie uit een bron, maar ook van een grote groep kleine bronnen, is met dit systeem mogelijk. Denk maar eens aan het zoeken van gaslekken. Verder wil ik, in samenwerking met Afvalzorg en TNO, nog metingen bij verschillende stortplaatsen uitvoeren. Samen hebben we in de afgelopen jaren veel interessant werk uitgevoerd voor NOVEM en het Ministerie van VROM, maar die taak is nog niet afgerond. Uiteraard zullen we methaan en lachgas blijven meten in de buurt van boerderijen. Dat doen we in nauwe samenwerking met A&T, het voormalige IMAG uit Wageningen. Een nieuw project wordt de meting naar ammoniakpluimen. Voor het eind van het jaar hopen wij nog een diode voor ammoniak (NH3)te ontvangen zodat we ook ammoniakmetingen kunnen uitvoeren.”

Meer informatie:
ECN-rapport ‘Op zoek naar onbekende bronnen van broeikasgassen’ door Arjan Hensen van ECN Schoon Fossiel.
Het rapport is te downloaden via http://www.ecn.nl/library/reports/2000/c00112.html

Contact:
ECN Schoon Fossiel
Arjan Hensen
0224 – 56 4203
hensen@ecn.nl


Update: 23 december 2003