Handboek voor opslag duurzame energie

Titel	:	Handboek voor opslag duurzame energie
Publicatie datum:	:	4 september 2003
Trefwoorden:	:	warmte, verwarming, lage temperatuur, LTV, buffer, handboek, Novem, TUE
Zie ook:	:	http://www.ecn.nl/dego/products/projects/ltbuffering.nl.html

Lage temperatuurverwarming kan profiteren van buffers om duurzaam opgewekte warmte op te slaan. ECN heeft een handboek geschreven waarmee kan worden bepaald welke warmtebuffer het beste past bij een specifiek LT-systeem.

Lage temperatuurverwarming (LTV), die op steeds grotere schaal wordt toegepast in nieuwbouwprojecten, is zuiniger dan de bestaande hoge temperatuursystemen. Door het lagere temperatuurniveau (max. 55°C) kan het makkelijker overschakelen op duurzame energie. Omdat het aanbod van duurzame energie varieert in tijd en hoeveelheid, is het nodig om de opgewekte warmte op te slaan met een warmtebuffer. Het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) geeft in een recente studie aan hoe vooraf is te bepalen welke warmtebuffer het beste past bij een specifiek type warmtevoorziening met een lage temperatuur(LT)-systeem. Bij LTV wordt de inzet van duurzame energie technisch gezien alleen nog beperkt door de onvoorspelbare beschikbaarheid van een aantal duurzame energiebronnen. Een warmtebuffer kan deze belemmering (gedeeltelijk) wegnemen. Daarnaast vangt een buffer een piek in de warmtevraag op, waardoor een energie-opwekker met een kleiner thermisch vermogen ingezet kan worden. Ook dringt een buffer het aantal schakelmomenten (aan/uit) van de energie-opwekker terug, waardoor het energetisch rendement wordt verhoogd. Verder is een buffer ook noodzakelijk voor optimale aansturing van opwekkers of het gebruik maken van nachttarieven. Voor een grootschalige toepassing van duurzame energie bij verwarming is het dus nodig om LT-systemen te combineren met warmtebuffers. Testopstelling van een waterzak bij ECN in Petten Combinaties De tot nu toegepaste combinaties van warmtebuffer en LT-systemen zijn zeer divers en uiteenlopend van aard, waardoor het moeilijk is om ze te vergelijken en te beoordelen. Tot nu toe ontbrak een helder raamwerk waarin de diverse combinaties konden worden geordend. In opdracht van Novem heeft United Brains, een samenwerkingsverband van de TU Eindhoven, Fontys Hogescholen en het European Design Centre in Eindhoven, met ondersteuning van ECN een beoordelingskader opgezet voor combinaties van warmtebuffers en LT-systemen. Het is de eerste keer dat alle mogelijke combinaties op een gestructureerde manier zijn bekeken. In het resulterende rapport geeft United Brains een inventarisatie van onder andere de beschikbare warmtebuffertechnieken. Hieronder vallen zowel technieken die momenteel op de markt verkrijgbaar zijn, als ook technieken die zich nog in een testfase bevinden. De warmtebuffers zijn ingedeeld in vijf groepen: reservoir, aquifer, bodem, fase transformatie materiaal (FTM) en thermochemisch. Deze groepen verschillen onderling in kenmerken als temperatuurniveau, energiedichtheid, thermisch vermogen, beschikbaarheid, opslagtermijn en de mogelijkheid tot integratie in de constructie. Door bepaling van deze kenmerken ontstaat een goed beeld van de mogelijkheden van deze groepen warmtebuffers. Handboek Theoretisch zijn er vele combinaties mogelijk tussen LT-systemen en warmtebuffers. Belangrijk is de plaats van de buffer in het systeem. Door de kenmerken van de theoretische combinatie te vergelijken met die van de warmtebuffertechnieken, kunnen de beste combinaties worden geselecteerd. Het zo ontstane beeld wordt bevestigd door een analyse van enkele praktijkvoorbeelden. De geselecteerde combinaties kunnen vervolgens worden gewaardeerd aan de hand van zes criteria, waarbij flexibiliteit en energetische prestatie het zwaarst wegen. Het rapport fungeert zo als een soort handboek, waarmee vooraf de beste combinatie van LT-systeem en warmtebuffer kan worden bepaald. Meer informatie: Het Novem-project ‘Een methodische beschouwing van LT-systemen met warmtebuffering’ is uitgevoerd door United Brains BV, een samenwerkingsverband van de Technische Universiteit Eindhoven, Fontys Hogescholen Eindhoven en het European Design Centre in Eindhoven. De bijdrage van de TU Eindhoven is voor een groot deel gerealiseerd door het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) in Petten. Het gelijknamige eindrapport is geschreven door Ernst-Jan Bakker en Wim van Helden van de unit Duurzame Energie in de Gebouwde Omgeving (DEGO) van ECN. Het rapport kost € 30,- (excl. BTW) en is op te vragen bij het secretariaat van ECN-DEGO, tel. 0224 – 56 4500 of e-mail dego@ecn.nl