Grote spelers bepalen te hoge stroomprijs

Titel	:	Grote spelers bepalen te hoge stroomprijs
Publicatie datum:	:	8 mei 2003
Trefwoorden:	:	elektriciteit, Europa, liberalisering, energiemarkt, AER
Zie ook:	:	http://www.energieraad.nl

Op de vrije Europese elektriciteitsmarkt zullen alleen grote energiebedrijven een rol spelen bij het vaststellen van de stroomprijs. Dit concludeert de Algemene Energieraad mede op basis van een studie van ECN.

De Algemene Energieraad (AER) vreest dat de liberalisering van de Europese elektriciteitssector niet het gewenste effect zal hebben. In het onlangs verschenen signaleringsadvies ‘Energiemarkten op de weegschaal’ meldt de raad dat de oorspronkelijke bedoelingen achter marktwerking – betaalbare, betrouwbare en schone stroom - niet of slechts ten dele zullen worden gerealiseerd. De Europese elektriciteitsmarkt die naar verwachting ontstaat zal een oligopolistisch karakter hebben met weinig effectieve concurrentie. Daardoor bestaan er weinig prikkels om te komen tot innovatie en kostenverlaging. De raad wil in de komende maanden een discussie voeren over dit probleem, om in het najaar een advies uit te brengen dat dieper zal ingaan op oplossingen. Aan het advies liggen enkele studies ten grondslag. Zo heeft ECN in opdracht van de AER de positie van grote stroomproducenten in Noordwest-Europa in kaart gebracht. Hieruit blijkt dat het strategische gedrag van marktspelers van groot belang is voor het type marktwerking dat zal ontstaan. “Dit is iets waarvoor de overheid tot nu toe weinig oog heeft gehad,” zegt Martin Scheepers van ECN, auteur van het ECN-rapport en medeopsteller van het AER-advies. “Nationale overheden hebben zich soms sterk ingezet voor hun nationale energiebedrijven. Ook vertonen energiebedrijven zelf strategisch gedrag. Ze kunnen op hun bestaand productievermogen een strategie van levensduurverlening toepassen en door hun dominante marktpositie de stroomprijzen beïnvloeden. Hierdoor is de kans op nieuwe toetreders beperkt, gelet op de hoge kapitaalkosten en de risico’s die het veroveren van marktaandeel met zich meebrengt.” Te hoge marktprijs Ook blijkt de elektriciteitsmarkt in werkelijkheid beperkter dan een ideale vrije markt. “Dit komt door de karakteristieke kenmerken van het product,” zo legt Scheepers uit. “Elektriciteit kan niet goed worden opgeslagen en kan slechts in beperkte mate worden getransporteerd. Verder varieert de vraag naar elektriciteit in de tijd, waardoor er twee aparte markten bestaan voor basislast en voor pieken. Hierdoor is het lastig om met stroom te concurreren en wordt marktdominantie in de hand gewerkt. De concurrentiepositie wordt hierbij in sterke mate bepaald door de brandstofkosten voor de stroomproductie. Zo is de kostprijs voor stroom uit kernenergie en waterkracht laag, terwijl elektriciteit uit aardgas duur uitvalt. Omdat er echter altijd vraag is naar elektriciteit, kunnen grote stroomproducenten de prijs in bepaalde situaties manipuleren. Hierdoor wordt de marktprijs voor stroom onnodig hoog opgedreven.” ECN komt in haar rapport met enkele ideeën om de concurrentie te bevorderen. Naast het beperken van marktdomonantie door het opsplitsen van grote energiebedrijven vormt emissiehandel, waarbij de uitstoot aan CO2 in rekening wordt gebracht, een manier om de marktprijzen te beïnvloeden. Scheepers: “Dit moet de productie van ‘vuilere’ stroom beperken en zal investeringen in schonere elektriciteitscentrales aanwakkeren. Verder zal het toezicht op de energiemarkt, zoals DTe dat in Nederland doet, strenger moeten worden.” Volgens Scheepers zullen technische innovaties zich de komende jaren met name voordoen op het gebied van duurzame energieproductie, vooral in landen als Duitsland en Nederland vanwege hun politieke doelstellingen en de sterke ondersteuning van de technologie. Technologieën zoals brandstofcellen en microwarmtekracht kunnen bij voldoende succes de marktpositie van grote stroomproducenten beïnvloeden, maar dit zal waarschijnlijk pas na 2010 gebeuren. Meer informatie: ECN-rapport ‘Position of large power producers in electricity markets of North Western Europe’ door Martin Scheepers, Adrian Wals en Fieke Rijkers van ECN Beleidsstudies. Het rapport is in te zien via http://www.ecn.nl/library/reports/2003/c03003.html Contact: Martin Scheepers ECN Beleidsstudies 0224 – 56 4436 scheepers@ecn.nl