Straks beperkte handel in CO₂-emissies met groot geld

Titel	:	Straks beperkte handel in CO2-emissies met groot geld
Publicatie datum:	:	25 juli 2002
Trefwoorden:	:	CO2, emissie, rechten, handel, grandfathering, VROM, vermogen, transfer
Zie ook:	:	http://www.ecn.nl/library/reports/2002/c02022.html

Economische sectoren in West Europa zullen onderling weinig CO2-emissierechten verhandelen die gratis zijn verstrekt. Toch kunnen forse vermogensoverdrachten ontstaan, zo voorziet een beleidsstudie van ECN.

In opdracht van het ministerie van VROM heeft ECN onderzoek gedaan naar de mogelijke vermogensoverdrachten tussen economische sectoren in West Europa door de toekomstige handel in CO2-emissierechten. Uit het onderzoek blijkt dat de sectoren van 2010 tot 2030 slechts 10 tot 25 procent van de gratis toegewezen emissierechten zullen verhandelen. Zowel de omvang als de richting van de vermogenstransfers tussen sectoren blijken echter aanzienlijk te verschillen: de totale omvang van de vermogensoverdrachten varieert van 1,4 tot 44 miljard euro. Dit hangt af van de gekozen handelsmethode en het jaar waarin de emissierechten worden verhandeld. Voor de individuele sectoren kan dit behoorlijk oplopen: zo maakt de vermogenstransfer bij de elektriciteitssector 10 % van de omzet uit. Kyoto Emissiehandel vormt een middel om de beoogde milieudoelstellingen volgens het Kyoto protocol op een kosteneffectieve manier te bereiken. Op dit moment hebben Denemarken en enkele internationale bedrijven, zoals Shell en BP, een systeem in gebruik genomen om de emissies intern te verhandelen. Diverse landen bereiden de introductie van een nationaal handelssysteem voor. De Europese Commissie heeft voorgesteld om vanaf 2005 een emissiehandelssysteem voor Europa te introduceren. In de praktijk worden de emissierechten in eerste instantie gratis verdeeld (‘grandfathering’). Het gratis verdelen van emissierechten kan echter leiden tot aanzienlijke vermogensoverdrachten tussen de betrokken deelnemers. Zo kunnen bedrijven, die teveel gratis rechten hebben ontvangen, deze tegen marktprijzen verkopen aan bedrijven die in eerste instantie te weinig rechten hebben gekregen. Grote vermogensoverdrachten tussen sectoren kunnen in strijd zijn met Europese bepalingen voor staatssteun en vrije mededinging. Ook kunnen ze de politiek-maatschappelijke acceptatie ondermijnen van een handelssysteem voor emissierechten. Het is dus zaak een handelssysteem te kiezen, dat de vermogensoverdrachten binnen aanvaarbare proporties houdt. De CO2-uitstoot van Hoogovens is over enkele jaren onderdeel van de Europese emissiehandel Beleidsvarianten ECN onderscheidt vier beleidsvarianten, gebaseerd op de manier van deelname en de manier waarop de emissierechten worden verdeeld. In variant A doen alleen sectoren mee die worden blootgesteld aan internationale concurrentie. Dit zijn vooral energie-intensieve sectoren zoals chemie, ijzer en staal, raffinaderijen en elektriciteitsbedrijven. De overige, beschermde sectoren (zoals huishoudens, MKB en transport) moeten hun emissies op een andere manier reduceren, bijvoorbeeld via regulering of een CO2-heffing. In optie B vallen alle sectoren onder het handelssysteem, waarbij de beschermde sectoren op een indirecte manier meedoen: hun emissierechten worden toegewezen aan hun brandstofleveranciers. Systeem F berekent de verdeling van de emissierechten op basis van de gerealiseerde emissies in het verleden, terwijl systeem P de emissierechten verdeelt op basis van de verwachte emissies in de toekomst. Combinatie van de variabelen levert de vier beleidsvarianten AF, AP, BF en BP. “Theoretisch gezien ligt de voorkeur bij beleidsvariant BP,” vertelt Jos Sijm van ECN. “Deze houdt rekening met alle emissies en met de toekomstige groei van de diverse sectoren. Voor de uitvoering van deze variant is echter veel informatie nodig, waarbij ontwikkelingen in productie, techniek en prijs van het emissierecht worden verondersteld. Op basis van dergelijke voorspellingen is het moeilijk om betrouwbare groeicijfers te geven. Het is daarom realistischer om te kiezen voor variant AF.” Momenteel is een commissie onder leiding van EZ bezig met het ontwerpen van een systeem dat de emissierechten in Nederland verdeelt volgens de A-variant. Is dit de enige optie die overblijft? Sijm: “Er zijn nog wel tien andere varianten denkbaar. Volgens de Europese richtlijn heeft Nederland binnen bepaalde criteria de vrijheid een eigen verdelingssysteem te ontwerpen. Het is verstandig om een beleidsvariant te kiezen, die in de praktijk een hoge kans van slagen heeft. Uiteindelijk blijft het een kwestie van uitproberen.” Meer informatie: ECN-rapport ‘Economic effects of grandfathering CO2 emission allowances’ door Jos Sijm, Koen Smekens en Maroeska Boots van ECN Beleidsstudies en Tom Kram van het RIVM. Het rapport is te lezen via http://www.ecn.nl/library/reports/2002/c02022.html